<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X60n1133">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1133 沙彌學戒儀軌頌註</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1133 沙彌學戒儀軌頌註</title>
			<author>淸 弘贊述並註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">60</idno>.<idno type="no">1133</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">沙彌學戒儀軌頌註</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00595">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00595</charName>
				<mapping cb:dec="983635" type="PUA">U+F0253</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EA8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+少]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName>
				<mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01493">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01493</charName>
				<mapping cb:dec="984533" type="PUA">U+F05D5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+35D6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>啗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*舀]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01834</charName>
				<mapping cb:dec="984874" type="PUA">U+F072A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20E40</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*孫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02406">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02406</charName>
				<mapping cb:dec="985446" type="PUA">U+F0966</mapping>
			<mapping type="unicode">U+236A6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>弶</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[木*(強-ㄙ+口)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04114">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04114</charName>
				<mapping cb:dec="987154" type="PUA">U+F1012</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E617</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[言*奉]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04676">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04676</charName>
				<mapping cb:dec="987716" type="PUA">U+F1244</mapping>
			<mapping type="unicode">U+200D4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>允</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[ㄠ-ㄙ+?]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15117">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15117</charName>
				<mapping cb:dec="998157" type="PUA">U+F3B0D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2007C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[、/(、*、)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15154">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15154</charName>
				<mapping cb:dec="998194" type="PUA">U+F3B32</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>鷂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(采-木+(工/山))*鳥]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15439">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15439</charName>
				<mapping cb:dec="998479" type="PUA">U+F3C4F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E9B7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>靂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[靂-秝+林]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17344">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17344</charName>
				<mapping cb:dec="1000384" type="PUA">U+F43C0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+28898</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[革*益]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17359">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17359</charName>
				<mapping cb:dec="1000399" type="PUA">U+F43CF</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[歕-卉+土]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-06-28T10:04:47">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0711a" n="0711a"/>
<lb ed="X" n="0711a01"/>
<lb ed="X" n="0711a02"/><cb:docNumber>No. 1133</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0711a03"/><lb ed="R107" n="0191a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>沙彌學戒儀軌頌註</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0711a04"/>
<lb ed="X" n="0711a05"/><lb ed="R107" n="0191a02"/><byline cb:type="author">粤東鼎湖沙門釋　弘贊在犙　註</byline>
<lb ed="X" n="0711a06"/><lb ed="R107" n="0191a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">沙彌學戒儀軌頌註</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0711a0601">沙彌學戒儀軌頌</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711a07"/><lb ed="R107" n="0191a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0711a0701">沙彌有二。一形同沙彌。謂剃除鬚髮。未受十戒者。
<lb ed="X" n="0711a08"/><lb ed="R107" n="0191a05"/>形相雖同。以無戒故。非眞沙彌也。二法同沙彌。謂
<lb ed="X" n="0711a09"/><lb ed="R107" n="0191a06"/>從師稟受十戒法者。此有三種。一從七歲至十三
<lb ed="X" n="0711a10"/><lb ed="R107" n="0191a07"/>歲。名驅烏沙彌。以其年幼未堪別務。唯使驅遣烏
<lb ed="X" n="0711a11"/><lb ed="R107" n="0191a08"/>鳥。免汚食厨。亂僧禪定。令生片善。方消信施也。二
<lb ed="X" n="0711a12"/><lb ed="R107" n="0191a09"/>從十四歲至十九歲。名應法沙彌。謂其於法相應。
<lb ed="X" n="0711a13"/><lb ed="R107" n="0191a10"/>能執勞侍師。修習戒定慧也。三從二十歲至七十
<lb ed="X" n="0711a14"/><lb ed="R107" n="0191a11"/>歲。名名字沙彌。謂其年滿二十。應受具戒。而根性
<lb ed="X" n="0711a15"/><lb ed="R107" n="0191a12"/>暗鈍。或不能頓持諸戒。或出家年晚。由其年越沙
<lb ed="X" n="0711a16"/><lb ed="R107" n="0191a13"/>彌。歲同比丘。位居十戒。故名名字沙彌。今揀形同。
<lb ed="X" n="0711a17"/><lb ed="R107" n="0191a14"/>取法同也。學。是習學。謂初受沙彌戒。未能廣閱十
<lb ed="X" n="0711a18"/><lb ed="R107" n="0191a15"/>律全經。研究精要。須先學此頌。爲律關犍也。戒。卽
<lb ed="X" n="0711a19"/><lb ed="R107" n="0191a16"/>十戒律。儀。卽威儀。軌。卽軌則師範。謂此律儀是出
<lb ed="X" n="0711a20"/><lb ed="R107" n="0191a17"/>世之軌則師範。故經云。波羅提木叉。卽汝師。是也。
<lb ed="X" n="0711a21"/><lb ed="R107" n="0191a18"/>頌者。葢述沙彌戒經。幷事師法等文句。結之爲頌。
<lb ed="X" n="0711a22"/><lb ed="R107" n="0191b01"/>以便初學而<g ref="#CB04114">𮘗</g>誦之。按經論中。或以三十二字爲
<lb ed="X" n="0711a23"/><lb ed="R107" n="0191b02"/>一頌。或二十八字爲一頌。或二十字爲一頌。或十
<lb ed="X" n="0711a24"/><lb ed="R107" n="0191b03"/>六字爲一頌。今此儀軌。正以二十字爲一頌。共成
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0711b" n="0711b"/>
<lb ed="X" n="0711b01"/><lb ed="R107" n="0191b04"/>一百一十七頌。並述經律之言。非自臆見。以律是
<lb ed="X" n="0711b02"/><lb ed="R107" n="0191b05"/>佛親制。尙非菩薩羅漢。小聖所堪。況容凡愚所敢
<lb ed="X" n="0711b03"/><lb ed="R107" n="0191b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0711b0301" n="0711b0301"/><anchor xml:id="beg0711b0301" n="0711b0301"/>僭<anchor xml:id="end0711b0301"/>議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711b04"/><lb ed="R107" n="0191b07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0711b0401"><l>釋迦正覺子</l><l>厥號羅睺羅</l><l>密行最第一</l>
<lb ed="X" n="0711b05"/><lb ed="R107" n="0191b08"/><l>應當勤傚學</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0711b06"/><lb ed="R107" n="0191b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0711b0601">此頌緣起。以明尊者之因行。欲令人倣同先跡故
<lb ed="X" n="0711b07"/><lb ed="R107" n="0191b10"/>也。梵語釋迦。華言能仁。姓也。號曰牟尼。華言寂默。
<lb ed="X" n="0711b08"/><lb ed="R107" n="0191b11"/>姓略有五。謂瞿曇。日種。甘蔗。舍夷。釋迦。按過去世
<lb ed="X" n="0711b09"/><lb ed="R107" n="0191b12"/>大茅草王。捨國從瞿曇仙學道。因姓瞿曇。後因遇
<lb ed="X" n="0711b10"/><lb ed="R107" n="0191b13"/>難。滴血入地。成卵。日炙而生二子。遂姓日種。養於
<lb ed="X" n="0711b11"/><lb ed="R107" n="0191b14"/>甘蔗園中。復姓甘蔗。奕葉相承。至懿摩輪王。擯斥
<lb ed="X" n="0711b12"/><lb ed="R107" n="0191b15"/>四子出國。至雪山側。住舍夷大直林。封疆立國。故
<lb ed="X" n="0711b13"/><lb ed="R107" n="0191b16"/>姓舍夷。其後父王聞子立國。乃三歎曰。我子能仁。
<lb ed="X" n="0711b14"/><lb ed="R107" n="0191b17"/>因姓釋迦。此去如來身一百世。姓雖有五。而實刹
<lb ed="X" n="0711b15"/><lb ed="R107" n="0191b18"/>帝利王種。之一姓也。言正覺者。說法無差謂之正。
<lb ed="X" n="0711b16"/><lb ed="R107" n="0192a01"/>出生死夢謂之覺。又覺具三義。謂自覺。覺他。覺行
<lb ed="X" n="0711b17"/><lb ed="R107" n="0192a02"/>圓滿。斯乃如來之德號。行滿果圓大覺之稱也。子
<lb ed="X" n="0711b18"/><lb ed="R107" n="0192a03"/>者。釋迦如來之貴裔也。厥者其也。亦語辭之美稱
<lb ed="X" n="0711b19"/><lb ed="R107" n="0192a04"/>也。梵語羅睺羅。華言覆障。亦云執日。昔如來爲太
<lb ed="X" n="0711b20"/><lb ed="R107" n="0192a05"/>子時。父王慮其出家。爲娶三夫人。一名瞿夷。二名
<lb ed="X" n="0711b21"/><lb ed="R107" n="0192a06"/><name role="" type="person">耶輸陀羅</name>。三名鹿野。然佛無夫婦之道。故無子息。
<lb ed="X" n="0711b22"/><lb ed="R107" n="0192a07"/>後遊四門。見老病死。覩世非常。啓父出家。父曰。汝
<lb ed="X" n="0711b23"/><lb ed="R107" n="0192a08"/>無子息。絕吾國嗣。若有子者。聽汝出家。太子以手
<lb ed="X" n="0711b24"/><lb ed="R107" n="0192a09"/>指<name role="" type="person">耶輸陀羅</name>腹。卽便有妊。太子遂夜半越城。苦行
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0711c" n="0711c"/>
<lb ed="X" n="0711c01"/><lb ed="R107" n="0192a10"/>六年。<name role="" type="person">耶輸陀羅</name>於王宮中。亦修苦行。由是胎便隱
<lb ed="X" n="0711c02"/><lb ed="R107" n="0192a11"/>腹。六年始生。故云覆障。又阿修羅。以手障日月。名
<lb ed="X" n="0711c03"/><lb ed="R107" n="0192a12"/>爲羅睺羅。而尊者生時。正値修羅執日。因以爲名。
<lb ed="X" n="0711c04"/><lb ed="R107" n="0192a13"/>尊者顏貌端正。膚體金色。頂如繖葢。鼻高修直。臂
<lb ed="X" n="0711c05"/><lb ed="R107" n="0192a14"/>垂過膝。肢節無缺。諸根完具。年旣長大。佛索出家。
<lb ed="X" n="0711c06"/><lb ed="R107" n="0192a15"/>父王不聽。耶輸將至樓上。目連飛空接至佛所。佛
<lb ed="X" n="0711c07"/><lb ed="R107" n="0192a16"/>卽付舍利弗度爲弟子。授與十戒法。而諸沙彌中
<lb ed="X" n="0711c08"/><lb ed="R107" n="0192a17"/>最初得戒者。羅睺羅爲首。尊者若不出家。位當鐵
<lb ed="X" n="0711c09"/><lb ed="R107" n="0192a18"/>輪王。王贍部州一天下。出家成阿羅漢。證無生果。
<lb ed="X" n="0711c10"/><lb ed="R107" n="0192b01"/>佛敕十六羅漢。不聽涅槃。護持正法。爲世福田。尊
<lb ed="X" n="0711c11"/><lb ed="R107" n="0192b02"/>者乃其一也。故今猶現在世。若有施主設食供僧。
<lb ed="X" n="0711c12"/><lb ed="R107" n="0192b03"/>彼卽變身來應。令施者獲殊勝報也。密行第一者。
<lb ed="X" n="0711c13"/><lb ed="R107" n="0192b04"/>諸經中或云忍辱第一。或云持戒第一。各有因緣。
<lb ed="X" n="0711c14"/><lb ed="R107" n="0192b05"/>此不繁錄。法華經佛爲授記云。汝於來世當得作
<lb ed="X" n="0711c15"/><lb ed="R107" n="0192b06"/>佛。號蹈七寶華如來。復說偈言。我爲太子時。羅睺
<lb ed="X" n="0711c16"/><lb ed="R107" n="0192b07"/>爲長子。我今成佛道。受法爲法子。於未來世中。見
<lb ed="X" n="0711c17"/><lb ed="R107" n="0192b08"/>無量億佛。皆爲其長子。一心求佛道。羅睺羅密行。
<lb ed="X" n="0711c18"/><lb ed="R107" n="0192b09"/>唯我能知之。現爲我長子。以示諸衆生。無量億千
<lb ed="X" n="0711c19"/><lb ed="R107" n="0192b10"/>萬。功德不可數。安住於佛法。以求無上道。是則尊
<lb ed="X" n="0711c20"/><lb ed="R107" n="0192b11"/>者本是菩薩。而跡現聲聞。故其微密妙行。唯佛能
<lb ed="X" n="0711c21"/><lb ed="R107" n="0192b12"/>知。今以迹覆本。而名密行。復名覆障。旣爲佛子。能
<lb ed="X" n="0711c22"/><lb ed="R107" n="0192b13"/>荷家業。以表成佛。故以行居首也。應當勤傚學者。
<lb ed="X" n="0711c23"/><lb ed="R107" n="0192b14"/>謂當倣傚學彼。忍辱持戒密行之第一也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711c24"/><lb ed="R107" n="0192b15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0711c2401"><l>剃髮著縵衣</l><l>受持十戒律</l><l>號曰名沙彌</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0712a" n="0712a"/>
<lb ed="X" n="0712a01"/><lb ed="R107" n="0192b16"/><l>入道之初基</l><l>外國稱沙彌</l><l>華言名息慈</l>
<lb ed="X" n="0712a02"/><lb ed="R107" n="0192b17"/><l>息除身口惡</l><l>慈濟諸群生</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0712a03"/><lb ed="R107" n="0192b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0712a0301">初頌從稟法得名。次頌釋名顯義。又初頌相心形
<lb ed="X" n="0712a04"/><lb ed="R107" n="0193a01"/>異俗。次頌明名從心得。剃髮著縵衣者。圓頂方袍。
<lb ed="X" n="0712a05"/><lb ed="R107" n="0193a02"/>相同如來也。縵衣。謂縵爲一幅。無壇隔割截之相。
<lb ed="X" n="0712a06"/><lb ed="R107" n="0193a03"/>今時有令沙彌披著比丘五條七條衣者。誠爲非
<lb ed="X" n="0712a07"/><lb ed="R107" n="0193a04"/>法。故唐三藏義淨法師。目擊西方。譯百一羯磨云。
<lb ed="X" n="0712a08"/><lb ed="R107" n="0193a05"/>求寂之徒。縵條是服。而有輒披五條。深爲罪濫。神
<lb ed="X" n="0712a09"/><lb ed="R107" n="0193a06"/>州之地。久扇斯風。此成非法。勿令披著也。受持十
<lb ed="X" n="0712a10"/><lb ed="R107" n="0193a07"/>戒律者。受謂從師稟得十戒。領納執持。而無違犯。
<lb ed="X" n="0712a11"/><lb ed="R107" n="0193a08"/>十戒謂始從不殺。乃至不捉持金銀寶物。然戒是
<lb ed="X" n="0712a12"/><lb ed="R107" n="0193a09"/>防非止惡之干將。律是處斷輕重開遮持犯之模
<lb ed="X" n="0712a13"/><lb ed="R107" n="0193a10"/>法也。號曰名沙彌者。由受十戒。得沙彌名。以揀彼
<lb ed="X" n="0712a14"/><lb ed="R107" n="0193a11"/>形同故也。入道之初基者。謂辭親割愛。希求出離。
<lb ed="X" n="0712a15"/><lb ed="R107" n="0193a12"/>入法門中。初授十戒。爲道基址。次方受比丘菩薩
<lb ed="X" n="0712a16"/><lb ed="R107" n="0193a13"/>大戒。如造重樓。先布基址。故大方便經云。如人入
<lb ed="X" n="0712a17"/><lb ed="R107" n="0193a14"/>海。從淺至深。佛法大海。亦復如是。此之謂也。外國
<lb ed="X" n="0712a18"/><lb ed="R107" n="0193a15"/>稱沙彌者。外國。乃北方胡地。譯師從天竺來。路經
<lb ed="X" n="0712a19"/><lb ed="R107" n="0193a16"/>胡國。故傳胡語以譯華言。華言者。此方中華之語
<lb ed="X" n="0712a20"/><lb ed="R107" n="0193a17"/>也。息慈者。謂息除身口七支之惡。廣修衆善。慈濟
<lb ed="X" n="0712a21"/><lb ed="R107" n="0193a18"/>含生也。然息屬自利。慈是利他。自他兼濟。名眞佛
<lb ed="X" n="0712a22"/><lb ed="R107" n="0193b01"/>子。不墮偏小之行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712a23"/><lb ed="R107" n="0193b02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0712a2301"><l>天竺正梵音</l><l>具足而稱言</l><l>室羅末尼羅</l>
<lb ed="X" n="0712a24"/><lb ed="R107" n="0193b03"/><l>此翻爲求寂</l><l>寂是圓寂義</l><l>卽妙涅槃名</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0712b" n="0712b"/>
<lb ed="X" n="0712b01"/><lb ed="R107" n="0193b04"/><l>出家當求趣</l><l>至彼涅槃處</l><l>又翻勤策男</l>
<lb ed="X" n="0712b02"/><lb ed="R107" n="0193b05"/><l>勤修策勵故</l><l>斷除諸煩惱</l><l>而趣涅槃岸</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0712b03"/><lb ed="R107" n="0193b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0712b0301">此頌別釋。以明華梵正義。俾宗趣有旨。名體無失。
<lb ed="X" n="0712b04"/><lb ed="R107" n="0193b07"/>此沙彌十戒。本以解脫煩惱爲宗。妙證涅槃爲趣。
<lb ed="X" n="0712b05"/><lb ed="R107" n="0193b08"/>故也。上三句。正明梵音。下九句。總釋華言。天竺者。
<lb ed="X" n="0712b06"/><lb ed="R107" n="0193b09"/>古云<name role="" type="person">身毒</name>。或云賢豆。新云印度。此翻爲月。良以其
<lb ed="X" n="0712b07"/><lb ed="R107" n="0193b10"/>土。聖賢繼軌。導凡御物。如月照臨。故諸外國。多稱
<lb ed="X" n="0712b08"/><lb ed="R107" n="0193b11"/>彼爲天方。其土分五。共周九萬餘里。三垂大海。北
<lb ed="X" n="0712b09"/><lb ed="R107" n="0193b12"/>背雪山。北廣南狹。形如半月。劃野區分。七十餘國。
<lb ed="X" n="0712b10"/><lb ed="R107" n="0193b13"/>皆號天竺。其中天竺境。乃贍部州地之中央。故佛
<lb ed="X" n="0712b11"/><lb ed="R107" n="0193b14"/>降誕其間。正梵音者。正非訛也。謂天竺之語。與梵
<lb ed="X" n="0712b12"/><lb ed="R107" n="0193b15"/>天音無有異。良由世界初成。梵天之衆。下爲人祖。
<lb ed="X" n="0712b13"/><lb ed="R107" n="0193b16"/>世居天竺。故其語是梵語。書是梵書。其後人隨地
<lb ed="X" n="0712b14"/><lb ed="R107" n="0193b17"/>轉。音各成異。唯天竺存焉。具足而稱言者。揀非略
<lb ed="X" n="0712b15"/><lb ed="R107" n="0193b18"/>語。以梵音詳稱沙彌爲室羅末尼羅也。此翻爲求
<lb ed="X" n="0712b16"/><lb ed="R107" n="0194a01"/>寂等者。此謂此方。翻謂易彼西天之言。而爲中華
<lb ed="X" n="0712b17"/><lb ed="R107" n="0194a02"/>之語也。求是希求。謂其本受十戒。爲求出世涅槃
<lb ed="X" n="0712b18"/><lb ed="R107" n="0194a03"/>之道。不希人天有漏小果。梵語涅槃。華言圓寂。四
<lb ed="X" n="0712b19"/><lb ed="R107" n="0194a04"/>德備滿名圓。三障永斷名寂。不同二乘。但離見思
<lb ed="X" n="0712b20"/><lb ed="R107" n="0194a05"/>煩惱。名爲解脫。故云爲妙。又翻者。是出其別義。義
<lb ed="X" n="0712b21"/><lb ed="R107" n="0194a06"/>雖小別。而終歸涅槃。以煩惱斷盡。方證圓寂故也。
<lb ed="X" n="0712b22"/><lb ed="R107" n="0194a07"/>名涅槃爲岸者。岸卽彼岸。謂生死爲此岸。煩惱爲
<lb ed="X" n="0712b23"/><lb ed="R107" n="0194a08"/>中流。若煩惱斷盡。卽躋彼岸矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712b24"/><lb ed="R107" n="0194a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0712b2401"><l>沙彌十學處</l><l>今當次第說</l><l>聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b2401" n="0712b2401"/><anchor xml:id="beg0712b2401" n="0712b2401"/>已<anchor xml:id="end0712b2401"/>如說行</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0712c" n="0712c"/>
<lb ed="X" n="0712c01"/><lb ed="R107" n="0194a10"/><l>聖戒體自圓</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0712c02"/><lb ed="R107" n="0194a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0712c0201">此頌標戒體相。前二句。總標戒相。第三句。明三慧。
<lb ed="X" n="0712c03"/><lb ed="R107" n="0194a12"/>第四句。正出戒體。十學處者。謂此十戒。正是沙彌
<lb ed="X" n="0712c04"/><lb ed="R107" n="0194a13"/>所應習學處也。次第說者。顯非越次。及倒說也。聞
<lb ed="X" n="0712c05"/><lb ed="R107" n="0194a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0712c0501" n="0712c0501"/><anchor xml:id="beg0712c0501" n="0712c0501"/>已<anchor xml:id="end0712c0501"/>如說行者。聞是聞慧。行是修慧。擧前後。以該思
<lb ed="X" n="0712c06"/><lb ed="R107" n="0194a15"/>慧也。若聞而不行。猶聞人說食。不能自飽。故經云。
<lb ed="X" n="0712c07"/><lb ed="R107" n="0194a16"/>雖誦千言。不行何益。不如一聞。勤修得益。聖戒體
<lb ed="X" n="0712c08"/><lb ed="R107" n="0194a17"/>自圓者。謂無作戒體。能成三乘聖果。故持之體圓。
<lb ed="X" n="0712c09"/><lb ed="R107" n="0194a18"/>而津彼岸。毀之漏囊。而沒中流。言無作者。憑師受
<lb ed="X" n="0712c10"/><lb ed="R107" n="0194b01"/>發。不發則<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c1001" n="0712c1001"/><anchor xml:id="beg0712c1001" n="0712c1001"/>已<anchor xml:id="end0712c1001"/>。發卽全性。而性修交成。任運行善。任
<lb ed="X" n="0712c11"/><lb ed="R107" n="0194b02"/>運止惡。不俟再作。故云無作。以下別釋戒相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712c12"/><lb ed="R107" n="0194b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0712c1201"><l>盡壽不行殺</l><l>人及非人類</l><l>不與他毒藥</l>
<lb ed="X" n="0712c13"/><lb ed="R107" n="0194b04"/><l>墮胎使命終</l><l>若復以種種</l><l>方便斷他命</l>
<lb ed="X" n="0712c14"/><lb ed="R107" n="0194b05"/><l>卽獲大重罪</l><l>而招破戒殃</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0712c15"/><lb ed="R107" n="0194b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0712c1501">此二頌。誡能殺。所殺。結罪之相。初句誡能殺之人。
<lb ed="X" n="0712c16"/><lb ed="R107" n="0194b07"/>二句四句明所殺之境。三句明殺具。五六句明殺
<lb ed="X" n="0712c17"/><lb ed="R107" n="0194b08"/>法。下二句結罪。盡壽不行殺者。謂終身不作殺害
<lb ed="X" n="0712c18"/><lb ed="R107" n="0194b09"/>也。殺有三種。一用內色。謂以身手頭足打他令死。
<lb ed="X" n="0712c19"/><lb ed="R107" n="0194b10"/>二用外色。謂以瓦木刀矟弓箭銅鐵鉛錫。遙擲彼
<lb ed="X" n="0712c20"/><lb ed="R107" n="0194b11"/>人令死。三用內外色。謂手捉瓦木刀矟弓箭銅鐵
<lb ed="X" n="0712c21"/><lb ed="R107" n="0194b12"/>等打他使死。若不用內色外色內外色殺者。毒藥
<lb ed="X" n="0712c22"/><lb ed="R107" n="0194b13"/>是也。復有作坑。穽<g ref="#CB02406">𣚦</g>撥。呪術。及推墮水火中令死。
<lb ed="X" n="0712c23"/><lb ed="R107" n="0194b14"/>皆殺之屬也。人及非人類者。人謂男女黃門等。非
<lb ed="X" n="0712c24"/><lb ed="R107" n="0194b15"/>人謂鬼神畜生。蜎飛蠕動等。凡有命者。皆所殺境
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0713a" n="0713a"/>
<lb ed="X" n="0713a01"/><lb ed="R107" n="0194b16"/>也。不與他毒藥墮胎使命終者。謂在胎中初受身
<lb ed="X" n="0713a02"/><lb ed="R107" n="0194b17"/>命二根。於中起方便殺。與彼女人毒藥。或按女腹。
<lb ed="X" n="0713a03"/><lb ed="R107" n="0194b18"/>或令重作。或使擔重物。或使急走。或鍼血脈。若爲
<lb ed="X" n="0713a04"/><lb ed="R107" n="0195a01"/>殺彼母。而故墮胎。母死犯不可悔罪。胎死犯可悔
<lb ed="X" n="0713a05"/><lb ed="R107" n="0195a02"/>罪。若爲殺胎。而胎死。犯不可悔罪。母死犯可悔罪。
<lb ed="X" n="0713a06"/><lb ed="R107" n="0195a03"/>若復以種種方便斷他命者。謂作種種方法。令其
<lb ed="X" n="0713a07"/><lb ed="R107" n="0195a04"/>斷命。或作機撥坑穽。或遣往惡獸劫賊路中。或讚
<lb ed="X" n="0713a08"/><lb ed="R107" n="0195a05"/>歎呵罵。令自斷命也。命卽壽命。謂六根六識相續
<lb ed="X" n="0713a09"/><lb ed="R107" n="0195a06"/>而生。名曰壽命。此相續斷。名之爲死。故曰斷命。卽
<lb ed="X" n="0713a10"/><lb ed="R107" n="0195a07"/>獲大重罪者。人死犯重罪不可悔。害而不死。犯中
<lb ed="X" n="0713a11"/><lb ed="R107" n="0195a08"/>可悔。非人死。犯下可悔。若菩薩殺非人。卽犯不可
<lb ed="X" n="0713a12"/><lb ed="R107" n="0195a09"/>悔也。而招破戒殃者。違犯如來禁戒。生不得與淸
<lb ed="X" n="0713a13"/><lb ed="R107" n="0195a10"/>衆同居。死入<name role="" type="person">阿鼻地獄</name>。故地持經云。殺生之罪。能
<lb ed="X" n="0713a14"/><lb ed="R107" n="0195a11"/>令衆生墮三惡道。若生人中。得二種果報。一者短
<lb ed="X" n="0713a15"/><lb ed="R107" n="0195a12"/>命。二者多病。世世還他宿命。故曰。破戒殃也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713a16"/><lb ed="R107" n="0195a13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0713a1601"><l>亦無以瞋心</l><l>打擲諸有情</l><l>四大本一同</l>
<lb ed="X" n="0713a17"/><lb ed="R107" n="0195a14"/><l>豈可興害意</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0713a18"/><lb ed="R107" n="0195a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0713a1801">此頌悟本離殺。上二句。及第四句離殺。第三句悟
<lb ed="X" n="0713a19"/><lb ed="R107" n="0195a16"/>本。以悟同體。故離殺害也。亦無以瞋心打擲諸有
<lb ed="X" n="0713a20"/><lb ed="R107" n="0195a17"/>情者。由瞋心故而行殺害。瞋屬殺因。打擲是殺緣。
<lb ed="X" n="0713a21"/><lb ed="R107" n="0195a18"/>諸有情者。三界六道一切衆生。皆具心識。非同木
<lb ed="X" n="0713a22"/><lb ed="R107" n="0195b01"/>石之無情也。四大本一同者。一切衆生。皆以地水
<lb ed="X" n="0713a23"/><lb ed="R107" n="0195b02"/>火風和合成身。自他無異。故沙彌尼戒經云。哀諸
<lb ed="X" n="0713a24"/><lb ed="R107" n="0195b03"/>衆生。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a2401" n="0713a2401"/><anchor xml:id="beg0713a2401" n="0713a2401"/>己<anchor xml:id="end0713a2401"/>骨髓。如父如母。如子如身。等無差特。普
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0713b" n="0713b"/>
<lb ed="X" n="0713b01"/><lb ed="R107" n="0195b04"/>等一心。常志大乘。是也。豈可興害意者。四大旣同。
<lb ed="X" n="0713b02"/><lb ed="R107" n="0195b05"/>殺彼還是殺<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b0201" n="0713b0201"/><anchor xml:id="beg0713b0201" n="0713b0201"/>己<anchor xml:id="end0713b0201"/>。瞋他還是自瞋。若會萬物爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b0202" n="0713b0202"/><anchor xml:id="beg0713b0202" n="0713b0202"/>己<anchor xml:id="end0713b0202"/>者。
<lb ed="X" n="0713b03"/><lb ed="R107" n="0195b06"/>卽無是事也。涅槃經云。若衆生習近瞋恚。是報熟
<lb ed="X" n="0713b04"/><lb ed="R107" n="0195b07"/>故。墮於地獄。從地獄出。受畜生身。虎狼師子。熊羆
<lb ed="X" n="0713b05"/><lb ed="R107" n="0195b08"/>猫狸。鷹<g ref="#CB15154">鷂</g>之屬。若得人身。具十二惡律儀。若得出
<lb ed="X" n="0713b06"/><lb ed="R107" n="0195b09"/>家。犯於殺戒。可不愼之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b07"/><lb ed="R107" n="0195b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0713b0701"><l>不敎他人作</l><l>見作勿生喜</l><l>但當起慈心</l>
<lb ed="X" n="0713b08"/><lb ed="R107" n="0195b11"/><l>施恩令安樂</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b09"/><lb ed="R107" n="0195b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0713b0901">此頌正明口意二業。敎他屬口。生喜屬意。雖不自
<lb ed="X" n="0713b10"/><lb ed="R107" n="0195b13"/>作敎他。然見他作時。心莫生喜。以身口意業所作
<lb ed="X" n="0713b11"/><lb ed="R107" n="0195b14"/>得罪無輕重故。但當起慈心施恩令安樂者。以悲
<lb ed="X" n="0713b12"/><lb ed="R107" n="0195b15"/>能<g ref="#CB15072">㧞</g>苦。慈能與樂。出家釋子。非獨不行殺害。猶當
<lb ed="X" n="0713b13"/><lb ed="R107" n="0195b16"/>行慈施樂。愍彼行殺者罪墮三途。受殺者悲苦無
<lb ed="X" n="0713b14"/><lb ed="R107" n="0195b17"/>地也。恩者恩惠。卽財法二施救濟於彼。以慈心故。
<lb ed="X" n="0713b15"/><lb ed="R107" n="0195b18"/>三輪空寂。則終日施而無施想。亦無望報之念。其
<lb ed="X" n="0713b16"/><lb ed="R107" n="0196a01"/>當所得福德。猶如虗空。不可得而思議也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b17"/><lb ed="R107" n="0196a02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0713b1701"><l>一切諸含識</l><l>皆是未來佛</l><l>恒應興敬仰</l>
<lb ed="X" n="0713b18"/><lb ed="R107" n="0196a03"/><l>念使早解脫</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b19"/><lb ed="R107" n="0196a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0713b1901">此頌契理生敬。上二句是所敬。下二句是能敬。一
<lb ed="X" n="0713b20"/><lb ed="R107" n="0196a05"/>切諸含識者。謂一切六道四生。本具如來智識。而
<lb ed="X" n="0713b21"/><lb ed="R107" n="0196a06"/>爲諸無明煩惱之所覆葢。名爲含識。故經云。一切
<lb ed="X" n="0713b22"/><lb ed="R107" n="0196a07"/>衆生。具足淸淨如來德相。皆因妄想。而不證得。是
<lb ed="X" n="0713b23"/><lb ed="R107" n="0196a08"/>也。皆是未來佛者。旣具如來淸淨德相。是知衆生
<lb ed="X" n="0713b24"/><lb ed="R107" n="0196a09"/>本來成佛。更不再成。而言未來者。以彼猶存幻妄。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0713c" n="0713c"/>
<lb ed="X" n="0713c01"/><lb ed="R107" n="0196a10"/>據迹而言耳。若悟理者。則不然也。恒應興敬仰者。
<lb ed="X" n="0713c02"/><lb ed="R107" n="0196a11"/>本具德相。故須常生敬仰之心。而反加興害意。卽
<lb ed="X" n="0713c03"/><lb ed="R107" n="0196a12"/>是殺未來諸佛矣。念使早解脫者。謂諸衆生。雖具
<lb ed="X" n="0713c04"/><lb ed="R107" n="0196a13"/>德相。以爲諸塵勞妄想。而不證得。故興慈念。願彼
<lb ed="X" n="0713c05"/><lb ed="R107" n="0196a14"/>速脫塵勞。而登正覺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c06"/><lb ed="R107" n="0196a15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0713c0601"><l>誓自得佛時</l><l>國無有殺者</l><l>咸修一乘道</l>
<lb ed="X" n="0713c07"/><lb ed="R107" n="0196a16"/><l>俱登常寂果</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c08"/><lb ed="R107" n="0196a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0713c0801">此頌發願回向。以前五頌。屬功能。此頌屬戒果。而
<lb ed="X" n="0713c09"/><lb ed="R107" n="0196a18"/>感依正殊勝之報。然發願卽兼回向。以願回自所
<lb ed="X" n="0713c10"/><lb ed="R107" n="0196b01"/>修善根。向於三處。謂實相。菩提。及衆生也。初句是
<lb ed="X" n="0713c11"/><lb ed="R107" n="0196b02"/>自回向實相菩提。下三句是回與衆生向實相菩
<lb ed="X" n="0713c12"/><lb ed="R107" n="0196b03"/>提。實相卽眞如。菩提卽佛道。誓自得佛時者。顯非
<lb ed="X" n="0713c13"/><lb ed="R107" n="0196b04"/>求聲聞緣覺之道。時謂行滿果圓成等正覺時也。
<lb ed="X" n="0713c14"/><lb ed="R107" n="0196b05"/>國無有殺者。謂當來成佛世界。衆生皆悉行慈。無
<lb ed="X" n="0713c15"/><lb ed="R107" n="0196b06"/>瞋害意。咸修一乘道者。謂彼國衆生。唯修佛乘。不
<lb ed="X" n="0713c16"/><lb ed="R107" n="0196b07"/>習聲聞緣覺之道。俱登常寂果者。不變謂之常。卽
<lb ed="X" n="0713c17"/><lb ed="R107" n="0196b08"/>法身也。法身本離生滅故謂之寂。乃妙覺極果所
<lb ed="X" n="0713c18"/><lb ed="R107" n="0196b09"/>證。由自持戒諸惡不作。故成法身。而感國中衆生。
<lb ed="X" n="0713c19"/><lb ed="R107" n="0196b10"/>俱證常寂之果。問曰。求寂十戒。何用回向佛道爲。
<lb ed="X" n="0713c20"/><lb ed="R107" n="0196b11"/>答曰。沙彌十戒。體通大小。非聲聞獨任。若心大則
<lb ed="X" n="0713c21"/><lb ed="R107" n="0196b12"/>戒廣。功成正覺。心劣則戒小。自感四果。如無出世
<lb ed="X" n="0713c22"/><lb ed="R107" n="0196b13"/>之心。縱持多戒。福報人天而<anchor xml:id="nkr_note_add_0713c2201" n="0713c2201"/><anchor xml:id="beg0713c2201" n="0713c2201"/>已<anchor xml:id="end0713c2201"/>。按沙彌尼戒經。大
<lb ed="X" n="0713c23"/><lb ed="R107" n="0196b14"/>集經等。悉求大乘。回向佛道。又菩薩受齋日。受持
<lb ed="X" n="0713c24"/><lb ed="R107" n="0196b15"/>十戒。前之五戒。卽沙彌後之五戒。故知回向大乘。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0714a" n="0714a"/>
<lb ed="X" n="0714a01"/><lb ed="R107" n="0196b16"/>非人臆議。乃諸經之正旨。況戒如平地。萬善從生。
<lb ed="X" n="0714a02"/><lb ed="R107" n="0196b17"/>若種殊因。必獲大果也。釋初戒竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a03"/><lb ed="R107" n="0196b18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0714a0301"><l>不得盜他財</l><l>金銀草木等</l><l>乃至禽獸物</l>
<lb ed="X" n="0714a04"/><lb ed="R107" n="0197a01"/><l>無得私竊取</l><l>若欺若詐奪</l><l>偷稅盜關津</l>
<lb ed="X" n="0714a05"/><lb ed="R107" n="0197a02"/><l>自作或敎他</l><l>皆犯沙彌禁</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a06"/><lb ed="R107" n="0197a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0714a0601">此頌明能盜所盜。三業結罪之相。初句總標能所。
<lb ed="X" n="0714a07"/><lb ed="R107" n="0197a04"/>能盜屬人。所盜屬物。第二三句。別出所盜。第四五
<lb ed="X" n="0714a08"/><lb ed="R107" n="0197a05"/>六句。是盜方法。第七句明身口作業。亦兼意業。以
<lb ed="X" n="0714a09"/><lb ed="R107" n="0197a06"/>發心盜時。卽屬意業。第八句結罪。不得盜他財者。
<lb ed="X" n="0714a10"/><lb ed="R107" n="0197a07"/>物屬於他。他所守護。不與而取。名之爲盜。財乃物
<lb ed="X" n="0714a11"/><lb ed="R107" n="0197a08"/>之總名也。金銀草木等者。謂物之重無過金銀七
<lb ed="X" n="0714a12"/><lb ed="R107" n="0197a09"/>寶等。物之輕無過一草一木一針一線等。乃至禽
<lb ed="X" n="0714a13"/><lb ed="R107" n="0197a10"/>獸物者。謂禽獸所食所護之物。乃至。是擧前後而
<lb ed="X" n="0714a14"/><lb ed="R107" n="0197a11"/>包括其中。以前雖云金銀等。而未分所屬。今意欲
<lb ed="X" n="0714a15"/><lb ed="R107" n="0197a12"/>明上則三寶常住師僧父母物。中則官物民物。下
<lb ed="X" n="0714a16"/><lb ed="R107" n="0197a13"/>至鬼神禽獸物也。無得私竊取者。私盜曰竊。謂如
<lb ed="X" n="0714a17"/><lb ed="R107" n="0197a14"/>上之物。非但不得偷盜。而亦不得私竊取也。唯識
<lb ed="X" n="0714a18"/><lb ed="R107" n="0197a15"/>並決論云。闇取他經論讀。乃至一句。皆犯盜竊文
<lb ed="X" n="0714a19"/><lb ed="R107" n="0197a16"/>句罪。正法念經云。若偷他祕方者。犯重罪。若欺若
<lb ed="X" n="0714a20"/><lb ed="R107" n="0197a17"/>詐奪者。欺謾也。陵也。詐詭譎也。僞稱他名也。奪強
<lb ed="X" n="0714a21"/><lb ed="R107" n="0197a18"/>取也。謂非獨不聽盜竊。而亦不得欺詐奪取也。偷
<lb ed="X" n="0714a22"/><lb ed="R107" n="0197b01"/>稅盜關津者。稅謂應輸稅之物。不得藏匿及私越
<lb ed="X" n="0714a23"/><lb ed="R107" n="0197b02"/>關津而去。謂非但不聽欺詐奪取。而亦不得偷稅
<lb ed="X" n="0714a24"/><lb ed="R107" n="0197b03"/>越津。若是三寶父母物。說法勸諭。官不取稅者。不
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0714b" n="0714b"/>
<lb ed="X" n="0714b01"/><lb ed="R107" n="0197b04"/>犯。此中論物輕重准錢結罪。自作或敎他者。自作
<lb ed="X" n="0714b02"/><lb ed="R107" n="0197b05"/>屬身。敎他屬口。二罪皆等也。皆犯沙彌禁者。指上
<lb ed="X" n="0714b03"/><lb ed="R107" n="0197b06"/>財物。無論盜竊欺詐越關。自作敎他。皆得盜罪。是
<lb ed="X" n="0714b04"/><lb ed="R107" n="0197b07"/>中犯相若以盜心取他五錢。或直五錢物。隨物在
<lb ed="X" n="0714b05"/><lb ed="R107" n="0197b08"/>處。擧著餘處。犯不可悔罪。若心生悔。還置本處。亦
<lb ed="X" n="0714b06"/><lb ed="R107" n="0197b09"/>犯不可悔。若擧物動時。未離本處。犯可悔罪。若發
<lb ed="X" n="0714b07"/><lb ed="R107" n="0197b10"/>心欲盜而未取。犯下可悔。取而不滿五錢。犯中可
<lb ed="X" n="0714b08"/><lb ed="R107" n="0197b11"/>悔。若自物想。若同意親友想。若暫用想。若謂無主
<lb ed="X" n="0714b09"/><lb ed="R107" n="0197b12"/>想。若心狂亂。不自覺知我是沙彌。皆不犯。經云。偷
<lb ed="X" n="0714b10"/><lb ed="R107" n="0197b13"/>盜之罪。能令衆生墮三惡道。若生人中。得二種果
<lb ed="X" n="0714b11"/><lb ed="R107" n="0197b14"/>報。一者貧窮。二者共財不得自在。常爲奴婢畜生。
<lb ed="X" n="0714b12"/><lb ed="R107" n="0197b15"/>償他宿債。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714b13"/><lb ed="R107" n="0197b16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0714b1301"><l>出家當義讓</l><l>心存六和敬</l><l>不取於非財</l>
<lb ed="X" n="0714b14"/><lb ed="R107" n="0197b17"/><l>常念行惠施</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0714b15"/><lb ed="R107" n="0197b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0714b1501">此頌明修和行檀。出家當義讓者。先人後<anchor xml:id="nkr_note_add_0714b1501" n="0714b1501"/><anchor xml:id="beg0714b1501" n="0714b1501"/>己<anchor xml:id="end0714b1501"/>。故謂
<lb ed="X" n="0714b16"/><lb ed="R107" n="0198a01"/>之讓。又謙而不敢當也。在家之人。尙輕財重義。況
<lb ed="X" n="0714b17"/><lb ed="R107" n="0198a02"/>釋子本棄名利出家爲道。視金帛如大毒蛇。豈當
<lb ed="X" n="0714b18"/><lb ed="R107" n="0198a03"/>不義讓者乎。心存六和敬者。和有二義。一理和。謂
<lb ed="X" n="0714b19"/><lb ed="R107" n="0198a04"/>同證擇滅故。二事和有六。一戒和同修。二見和同
<lb ed="X" n="0714b20"/><lb ed="R107" n="0198a05"/>解。三身和同住。四利和同均。五口和無諍。六意和
<lb ed="X" n="0714b21"/><lb ed="R107" n="0198a06"/>同悅。故云非眞心無以具六法。非六法無以和群
<lb ed="X" n="0714b22"/><lb ed="R107" n="0198a07"/>衆。如衆不和。非敬順之道。若心無義讓。六和斯失
<lb ed="X" n="0714b23"/><lb ed="R107" n="0198a08"/>矣。不取於非財常念行惠施者。心懷義讓。故不取
<lb ed="X" n="0714b24"/><lb ed="R107" n="0198a09"/>非財。隨施而得。知足受用。念衆生苦。而轉與之。故
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0714c" n="0714c"/>
<lb ed="X" n="0714c01"/><lb ed="R107" n="0198a10"/>曰常念行惠施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714c02"/><lb ed="R107" n="0198a11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0714c0201"><l>願成正覺道</l><l>國中無竊者</l><l>純行於檀度</l>
<lb ed="X" n="0714c03"/><lb ed="R107" n="0198a12"/><l>福智二莊嚴</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0714c04"/><lb ed="R107" n="0198a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0714c0401">此頌發願回向。以期依正殊勝之報。夫修諸善行。
<lb ed="X" n="0714c05"/><lb ed="R107" n="0198a14"/>不發願回向無上菩提。終成人天有漏小果。心不
<lb ed="X" n="0714c06"/><lb ed="R107" n="0198a15"/>離盜。奚由成佛國中衆生無有竊者。不行慧施。正
<lb ed="X" n="0714c07"/><lb ed="R107" n="0198a16"/>覺無因。何感成佛國中衆生悉行檀波羅蜜。由於
<lb ed="X" n="0714c08"/><lb ed="R107" n="0198a17"/>布施持戒修習正觀。故得成佛國中衆生。具福智
<lb ed="X" n="0714c09"/><lb ed="R107" n="0198a18"/>二種資糧。以嚴其身。釋第二戒竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714c10"/><lb ed="R107" n="0198b01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0714c1001"><l>婬欲鄙惡事</l><l>沙彌不得作</l><l>男女及畜生</l>
<lb ed="X" n="0714c11"/><lb ed="R107" n="0198b02"/><l>犯卽獲重罪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0714c12"/><lb ed="R107" n="0198b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0714c1201">此頌呵欲。能犯。所犯。結罪也。初句呵欲不淨。次句
<lb ed="X" n="0714c13"/><lb ed="R107" n="0198b04"/>懲能犯人。三句明所犯境。四句結罪。婬欲。謂二身
<lb ed="X" n="0714c14"/><lb ed="R107" n="0198b05"/>交會。鄙惡是猥媟不善法也。沙彌不得作者。事旣
<lb ed="X" n="0714c15"/><lb ed="R107" n="0198b06"/>鄙惡非出家淨行者所爲。況生死根本。婬爲第一。
<lb ed="X" n="0714c16"/><lb ed="R107" n="0198b07"/>沙彌離俗。本爲期超三界。出欲淤泥。豈可重結漏
<lb ed="X" n="0714c17"/><lb ed="R107" n="0198b08"/>因。永墮沉淪者哉。男女及畜生者。男謂人男。非人
<lb ed="X" n="0714c18"/><lb ed="R107" n="0198b09"/>男。女謂人女。非人女。非人卽天。龍。鬼神。乃至黃門。
<lb ed="X" n="0714c19"/><lb ed="R107" n="0198b10"/>二根等。畜生謂一切禽獸。堪爲婬境者。犯卽獲重
<lb ed="X" n="0714c20"/><lb ed="R107" n="0198b11"/>罪者。謂於上男女畜生處。作不淨行。得不可悔罪。
<lb ed="X" n="0714c21"/><lb ed="R107" n="0198b12"/>此中犯相。若於女人大便。小便。及口。三處行婬。犯
<lb ed="X" n="0714c22"/><lb ed="R107" n="0198b13"/>不可悔。若於男子大便。及口。二處行婬。犯不可悔。
<lb ed="X" n="0714c23"/><lb ed="R107" n="0198b14"/>若二身和合。止而不婬。犯中可悔。若發心欲作而
<lb ed="X" n="0714c24"/><lb ed="R107" n="0198b15"/>未和合。犯小可悔。除三處。於餘身分行婬。犯中可
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0715a" n="0715a"/>
<lb ed="X" n="0715a01"/><lb ed="R107" n="0198b16"/>悔。若沙彌被他所犯。自心受樂。犯不可悔。心不受
<lb ed="X" n="0715a02"/><lb ed="R107" n="0198b17"/>樂。犯可悔罪。受樂者。如饑得食。如渴得飮。不受樂
<lb ed="X" n="0715a03"/><lb ed="R107" n="0198b18"/>者。如熱鐵入身。如刀<anchor xml:id="nkr_note_add_0715a0301" n="0715a0301"/><anchor xml:id="beg0715a0301" n="0715a0301"/>刺<anchor xml:id="end0715a0301"/>體。亦不得故心以手弄出
<lb ed="X" n="0715a04"/><lb ed="R107" n="0199a01"/>不淨。如世尊說。吾有二身。一生身。二戒身。若人爲
<lb ed="X" n="0715a05"/><lb ed="R107" n="0199a02"/>我生身起七寶塔。高至梵天。有人虧壞。其罪尙有
<lb ed="X" n="0715a06"/><lb ed="R107" n="0199a03"/>可悔。虧吾戒身。其罪無量。受報如伊羅龍王。涅槃
<lb ed="X" n="0715a07"/><lb ed="R107" n="0199a04"/>經云。若衆生習近貪欲。是報熟故。墮地獄中。從地
<lb ed="X" n="0715a08"/><lb ed="R107" n="0199a05"/>獄出。受畜生身。鴿<g ref="#CB15179">雀</g>。鴛鴦。魚鱉。獼猴。麞鹿。之屬。若
<lb ed="X" n="0715a09"/><lb ed="R107" n="0199a06"/>得爲人。受黃門。婦女。二根。無根。婬女身。若得出家。
<lb ed="X" n="0715a10"/><lb ed="R107" n="0199a07"/>犯於婬戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715a11"/><lb ed="R107" n="0199a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0715a1101"><l>蠲除貪欲念</l><l>關閉六情根</l><l>觀身爲苦本</l>
<lb ed="X" n="0715a12"/><lb ed="R107" n="0199a09"/><l>志存淸淨道</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0715a13"/><lb ed="R107" n="0199a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0715a1301">此頌敎淨身心。而修觀慧。蠲除貪欲念關閉六情
<lb ed="X" n="0715a14"/><lb ed="R107" n="0199a11"/>根者。謂非但身不犯婬。而心亦不起念。欲得不起。
<lb ed="X" n="0715a15"/><lb ed="R107" n="0199a12"/>念。須閉六情根。六根旣攝。觀慧斯成。言情者。貪愛
<lb ed="X" n="0715a16"/><lb ed="R107" n="0199a13"/>之義。謂眼耳鼻舌身意之六根。貪愛色聲香味觸
<lb ed="X" n="0715a17"/><lb ed="R107" n="0199a14"/>法之六塵。故沙彌尼戒經云。目不婬視。耳不婬聽。
<lb ed="X" n="0715a18"/><lb ed="R107" n="0199a15"/>鼻不婬香。口不婬言。心不存欲。觀身四大。本無所
<lb ed="X" n="0715a19"/><lb ed="R107" n="0199a16"/>有。計地水火風。無人無我。無壽無命。何所婬妷。何
<lb ed="X" n="0715a20"/><lb ed="R107" n="0199a17"/>所著乎。觀身爲苦本者。頌謂生老病死苦。愛別離
<lb ed="X" n="0715a21"/><lb ed="R107" n="0199a18"/>苦。怨憎會苦。求不得苦。大小諸橫苦。一大不調。四
<lb ed="X" n="0715a22"/><lb ed="R107" n="0199b01"/>百四病從生。又內爲瞋恚憂愁疑悔婬欲等所苦。
<lb ed="X" n="0715a23"/><lb ed="R107" n="0199b02"/>外爲寒熱風雨饑渴等所苦。如是諸苦。皆由最初
<lb ed="X" n="0715a24"/><lb ed="R107" n="0199b03"/>一念顚倒。以婬心故。投入母胎。而成此身。是則此
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0715b" n="0715b"/>
<lb ed="X" n="0715b01"/><lb ed="R107" n="0199b04"/>身爲萬累之本。衆苦之源。若無初念顚倒之心。何
<lb ed="X" n="0715b02"/><lb ed="R107" n="0199b05"/>由有此衆苦之身。故知此身皆因婬欲而有。欲息
<lb ed="X" n="0715b03"/><lb ed="R107" n="0199b06"/>衆苦。須蠲欲念。而修觀慧。所謂觀身不淨。觀受是
<lb ed="X" n="0715b04"/><lb ed="R107" n="0199b07"/>苦。觀心無常。觀法無我。三昧現前。便證無生。而衆
<lb ed="X" n="0715b05"/><lb ed="R107" n="0199b08"/>苦俱息萬累皆捐矣。志存淸淨道者。淸淨道。卽離
<lb ed="X" n="0715b06"/><lb ed="R107" n="0199b09"/>欲道。離欲便得涅槃。故云愛盡涅槃。沙彌出家。志
<lb ed="X" n="0715b07"/><lb ed="R107" n="0199b10"/>求涅槃。若非愛盡。焉稱求寂之名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715b08"/><lb ed="R107" n="0199b11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0715b0801"><l>願吾成佛國</l><l>無有毀禁者</l><l>悉修淨梵行</l>
<lb ed="X" n="0715b09"/><lb ed="R107" n="0199b12"/><l>三德體圓明</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0715b10"/><lb ed="R107" n="0199b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0715b1001">此頌發願回向。以期殊勝依正二報也。得佛是正
<lb ed="X" n="0715b11"/><lb ed="R107" n="0199b14"/>報殊勝。國無毀禁乃至圓明。是依報殊勝也。禁卽
<lb ed="X" n="0715b12"/><lb ed="R107" n="0199b15"/>禁制。謂如來所制戒。不聽毀犯也。梵行卽淨行。欲
<lb ed="X" n="0715b13"/><lb ed="R107" n="0199b16"/>令文義顯了。故華梵雙擧云淨梵行。以自戒淸淨。
<lb ed="X" n="0715b14"/><lb ed="R107" n="0199b17"/>故感梵行衆生來生其國。由除欲念。故得其國衆
<lb ed="X" n="0715b15"/><lb ed="R107" n="0199b18"/>生三德圓明。三德者。法身。般若。解脫。名三。常樂我
<lb ed="X" n="0715b16"/><lb ed="R107" n="0200a01"/>淨名德。如世<g ref="#CB15117">𠁼</g>字。不縱不別。不並不缺。朗周法界。
<lb ed="X" n="0715b17"/><lb ed="R107" n="0200a02"/>體徧十方。故曰圓明。以持戒故法身淸淨。欲念蠲
<lb ed="X" n="0715b18"/><lb ed="R107" n="0200a03"/>除故般若之智朗然。梵行<anchor xml:id="nkr_note_add_0715b1801" n="0715b1801"/><anchor xml:id="beg0715b1801" n="0715b1801"/>已<anchor xml:id="end0715b1801"/>立故生死煩惱解脫。
<lb ed="X" n="0715b19"/><lb ed="R107" n="0200a04"/>釋第三戒竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715b20"/><lb ed="R107" n="0200a05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0715b2001"><l>妄語虗誑言</l><l>勤策不應爲</l><l>未得謂言得</l>
<lb ed="X" n="0715b21"/><lb ed="R107" n="0200a06"/><l>謬證深妙法</l><l>綺飾靡言詞</l><l>兩舌離間彼</l>
<lb ed="X" n="0715b22"/><lb ed="R107" n="0200a07"/><l>惡口而罵詈</l><l>彼此說是非</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0715b23"/><lb ed="R107" n="0200a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0715b2301">此頌明口業四支罪也。妄語虗誑言者。見言不見。
<lb ed="X" n="0715b24"/><lb ed="R107" n="0200a09"/>不見言見。聞言不聞。不聞言聞。口與心違。謂之妄
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0715c" n="0715c"/>
<lb ed="X" n="0715c01"/><lb ed="R107" n="0200a10"/>語。言不眞實。欺他無識。誑惑於人。謂之虗誑。勤策
<lb ed="X" n="0715c02"/><lb ed="R107" n="0200a11"/>不應爲者。謂言不眞實。非出家之所爲也。未得謂
<lb ed="X" n="0715c03"/><lb ed="R107" n="0200a12"/>言得謬證深妙法者。謬謂虗謬。證謂證悟。深妙法。
<lb ed="X" n="0715c04"/><lb ed="R107" n="0200a13"/>亦名上人法。佛吿諸比丘。吾以種種呵責妄語。讚
<lb ed="X" n="0715c05"/><lb ed="R107" n="0200a14"/>不妄語。乃至戲笑。尙不妄語。何況故妄語。自言我
<lb ed="X" n="0715c06"/><lb ed="R107" n="0200a15"/>得須陀洹果。乃至阿羅漢果。得禪得定。得三昧正
<lb ed="X" n="0715c07"/><lb ed="R107" n="0200a16"/>受。天來龍來。鬼神來到我所。問義。供養於我。卽犯
<lb ed="X" n="0715c08"/><lb ed="R107" n="0200a17"/>不可悔罪。此中犯相。若向人言。我得道。犯不可悔。
<lb ed="X" n="0715c09"/><lb ed="R107" n="0200a18"/>若發心欲妄語。而未言者。犯下可悔。乃至發言。前
<lb ed="X" n="0715c10"/><lb ed="R107" n="0200b01"/>人未解。犯中可悔。言而不盡意者。亦犯中可悔。若
<lb ed="X" n="0715c11"/><lb ed="R107" n="0200b02"/>言我不墮三途。犯中可悔。言我持戒淸淨。婬欲不
<lb ed="X" n="0715c12"/><lb ed="R107" n="0200b03"/>起。不實者。犯中可悔。若爲名聞利養故。坐起行立
<lb ed="X" n="0715c13"/><lb ed="R107" n="0200b04"/>言語安詳。現得道相。欲令人知。犯中可悔。乃至不
<lb ed="X" n="0715c14"/><lb ed="R107" n="0200b05"/>誦經言誦經。非論師言論師。非律師言律師。非坐
<lb ed="X" n="0715c15"/><lb ed="R107" n="0200b06"/>禪言坐禪。無所習誦言有所習誦。悉犯中可悔。若
<lb ed="X" n="0715c16"/><lb ed="R107" n="0200b07"/>聞言不聞。見言不見。無而言有等。皆犯可悔。佛吿
<lb ed="X" n="0715c17"/><lb ed="R107" n="0200b08"/>諸比丘。世有二賊。一者實非淨行。自稱淨行。二者
<lb ed="X" n="0715c18"/><lb ed="R107" n="0200b09"/>爲口腹故。不眞實。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0715c1801" n="0715c1801"/><anchor xml:id="beg0715c1801" n="0715c1801"/>己<anchor xml:id="end0715c1801"/>有。於人前。故作妄語。自言
<lb ed="X" n="0715c19"/><lb ed="R107" n="0200b10"/>我得上人法。是中爲口腹者。最上大賊。以盜受人
<lb ed="X" n="0715c20"/><lb ed="R107" n="0200b11"/>飮食故。寧噉<g ref="#CB01926">灰</g>炭。吞食糞土。利刀破腹。不以虗妄
<lb ed="X" n="0715c21"/><lb ed="R107" n="0200b12"/>稱上人法。而得供養。禪秘要經云。若實不見白骨
<lb ed="X" n="0715c22"/><lb ed="R107" n="0200b13"/>等觀。自言我得不淨觀等。此人命終之後。疾如電
<lb ed="X" n="0715c23"/><lb ed="R107" n="0200b14"/>雨。墮阿鼻獄。壽命一劫。從地獄出。墮餓鬼中。八千
<lb ed="X" n="0715c24"/><lb ed="R107" n="0200b15"/>歲<g ref="#CB01493">㗖</g>熱鐵丸。從餓鬼出。墮畜生中。生恒負重。死復
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0716a" n="0716a"/>
<lb ed="X" n="0716a01"/><lb ed="R107" n="0200b16"/>剝皮。經五百生。還生人中。聾盲瘖啞。癃殘百疾。以
<lb ed="X" n="0716a02"/><lb ed="R107" n="0200b17"/>爲衣服。如是諸苦。不可具說。又正報頌云。妄語誑
<lb ed="X" n="0716a03"/><lb ed="R107" n="0200b18"/>人巧。地獄受苦拙。<g ref="#CB08504">𦦨</g>鋸解其身。熱鐵耕其舌。灌之
<lb ed="X" n="0716a04"/><lb ed="R107" n="0201a01"/>以洋銅。磨之以剛鐵。悲痛碎骨髓。呻吟常嗚咽。習
<lb ed="X" n="0716a05"/><lb ed="R107" n="0201a02"/>報頌云。妄語入三途。三途罪<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0501" n="0716a0501"/><anchor xml:id="beg0716a0501" n="0716a0501"/>已<anchor xml:id="end0716a0501"/>決。餘業生人道。被
<lb ed="X" n="0716a06"/><lb ed="R107" n="0201a03"/>謗常憂結。還爲他所誑。恨心如火熱。智者勿尤人。
<lb ed="X" n="0716a07"/><lb ed="R107" n="0201a04"/>驗果因須滅。綺飾靡言詞者。綺綾綺也。靡美麗也。
<lb ed="X" n="0716a08"/><lb ed="R107" n="0201a05"/>謂粧飾美麗之浮言。如織綿綺。以惑人心意也。成
<lb ed="X" n="0716a09"/><lb ed="R107" n="0201a06"/>實論云。語雖是實。非時而說。亦落綺語。法苑云。夫
<lb ed="X" n="0716a10"/><lb ed="R107" n="0201a07"/>忠言所以顯理。綺語所以乖眞。由忠故有實。有實
<lb ed="X" n="0716a11"/><lb ed="R107" n="0201a08"/>故德生。德生故所以成聖。由綺語故虗妄。虗妄故
<lb ed="X" n="0716a12"/><lb ed="R107" n="0201a09"/>罪生。罪生故受苦。故知趣理求聖。要須實說。說若
<lb ed="X" n="0716a13"/><lb ed="R107" n="0201a10"/>虗假。終爲乖理。若言不正。皆名綺語。且諸綺語不
<lb ed="X" n="0716a14"/><lb ed="R107" n="0201a11"/>益自他。唯增放逸。長諸不善。墮落三途。後出爲人。
<lb ed="X" n="0716a15"/><lb ed="R107" n="0201a12"/>所有正語。人亦不信。智論偈言。有墮餓鬼中。火<g ref="#CB08504">𦦨</g>
<lb ed="X" n="0716a16"/><lb ed="R107" n="0201a13"/>從口出。四向發大聲。是爲口業過。若欲廣名聞。爲
<lb ed="X" n="0716a17"/><lb ed="R107" n="0201a14"/>人所信受。是故當至誠。不應作綺語。正報頌云。綺
<lb ed="X" n="0716a18"/><lb ed="R107" n="0201a15"/>語無義理。令人心惑亂。自喪於善根。洋銅擘口灌。
<lb ed="X" n="0716a19"/><lb ed="R107" n="0201a16"/><g ref="#CB08504">𦦨</g>鐵燒其舌。腹藏皆燋爛。此痛不可忍。悲號常呌
<lb ed="X" n="0716a20"/><lb ed="R107" n="0201a17"/>喚。習報頌云浮言翳眞理。爲此沉惡趣。去彼暫歸
<lb ed="X" n="0716a21"/><lb ed="R107" n="0201a18"/>人。出言無曉喩。生無信仰心。恒被他笑具。爲人覺
<lb ed="X" n="0716a22"/><lb ed="R107" n="0201b01"/>羞耻。何不出典句。兩舌離間彼者。謂傳他彼此之
<lb ed="X" n="0716a23"/><lb ed="R107" n="0201b02"/>言。令生鬬亂。致使父子兄弟朋友。離間恩義。乃至
<lb ed="X" n="0716a24"/><lb ed="R107" n="0201b03"/>前譽後毀。面是背非等。華首經佛說偈言。惡口而
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0716b" n="0716b"/>
<lb ed="X" n="0716b01"/><lb ed="R107" n="0201b04"/>兩舌。好出他過失。如是不善人。無惡而不造。正報
<lb ed="X" n="0716b02"/><lb ed="R107" n="0201b05"/>頌云。兩舌鬪亂人。地獄被分裂。獄卒擘其口。<g ref="#CB08504">𦦨</g>刀
<lb ed="X" n="0716b03"/><lb ed="R107" n="0201b06"/>割其舌。苦痛旣如此。加之以饑渴。惡業不自由。還
<lb ed="X" n="0716b04"/><lb ed="R107" n="0201b07"/>飮身中血。習報頌云。讒毀害人深。固受三途苦。設
<lb ed="X" n="0716b05"/><lb ed="R107" n="0201b08"/>使得人身。餘報仍依怙。眷屬多弊惡。違逆恣瞋怒。
<lb ed="X" n="0716b06"/><lb ed="R107" n="0201b09"/>但其惡不忘。地獄無今古。惡口而罵詈者。正斥曰
<lb ed="X" n="0716b07"/><lb ed="R107" n="0201b10"/>罵。傍及曰詈。惡口謂出麤惡之言。罵辱。毀謗。呪詛
<lb ed="X" n="0716b08"/><lb ed="R107" n="0201b11"/>等。法句經云。雖爲沙門。不攝身口。麤言惡說。多所
<lb ed="X" n="0716b09"/><lb ed="R107" n="0201b12"/>中傷。身死魂去。輪轉三途。自生自死。苦惱無量。諸
<lb ed="X" n="0716b10"/><lb ed="R107" n="0201b13"/>佛聖賢。所不愛惜。假令身雖無過。不愼口業。亦墮
<lb ed="X" n="0716b11"/><lb ed="R107" n="0201b14"/>惡道。業報經偈云。麤言觸惱人。好發他陰私。剛強
<lb ed="X" n="0716b12"/><lb ed="R107" n="0201b15"/>難調伏。生<g ref="#CB08504">𦦨</g>口餓鬼。阿含經云。寧以利劍割截其
<lb ed="X" n="0716b13"/><lb ed="R107" n="0201b16"/>舌。不以惡言麤語。墮三惡道。佛吿諸比丘。有二種
<lb ed="X" n="0716b14"/><lb ed="R107" n="0201b17"/>人。一向入地獄。若非梵行。自稱梵行。若眞梵行。而
<lb ed="X" n="0716b15"/><lb ed="R107" n="0201b18"/>以非梵行謗之。縱然是實。亦不應說。大方廣總持
<lb ed="X" n="0716b16"/><lb ed="R107" n="0202a01"/>經佛言。乃至誹謗一四句偈。當知是業。定墮地獄。
<lb ed="X" n="0716b17"/><lb ed="R107" n="0202a02"/>永不見佛。以惡眼視發菩提心人。故得無眼報。以
<lb ed="X" n="0716b18"/><lb ed="R107" n="0202a03"/>惡口謗發菩提心人。故得無舌報。發覺淨心經。佛
<lb ed="X" n="0716b19"/><lb ed="R107" n="0202a04"/>吿六十初發心菩薩言。汝等過去。於<name role="" type="person">拘留孫佛</name>敎
<lb ed="X" n="0716b20"/><lb ed="R107" n="0202a05"/>中出家學道。於禁戒多聞頭陀功德。皆悉放逸。時
<lb ed="X" n="0716b21"/><lb ed="R107" n="0202a06"/>有二法師比丘。汝於彼所誹謗婬欲。爲利養名聞
<lb ed="X" n="0716b22"/><lb ed="R107" n="0202a07"/>因緣。於彼親友施主家。嫉妬慳貪。於二法師之親
<lb ed="X" n="0716b23"/><lb ed="R107" n="0202a08"/>友施主。汝復破壞離散。兩舌毀辱。令生疑惑。不生
<lb ed="X" n="0716b24"/><lb ed="R107" n="0202a09"/>信心。說非法事。令彼敬信者。斷諸善根。作諸障礙。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0716c" n="0716c"/>
<lb ed="X" n="0716c01"/><lb ed="R107" n="0202a10"/>汝等爲是業故。於六十二百千歲。墮於阿鼻大地
<lb ed="X" n="0716c02"/><lb ed="R107" n="0202a11"/>獄中。復於四萬歲墮於活地獄中。復於二萬歲中。
<lb ed="X" n="0716c03"/><lb ed="R107" n="0202a12"/>墮黑繩地獄。復於八百千歲。墮熱地獄。於彼獄捨
<lb ed="X" n="0716c04"/><lb ed="R107" n="0202a13"/>命<anchor xml:id="nkr_note_add_0716c0401" n="0716c0401"/><anchor xml:id="beg0716c0401" n="0716c0401"/>已<anchor xml:id="end0716c0401"/>。後得人身。於五百世中。生盲無目。以業障故。
<lb ed="X" n="0716c05"/><lb ed="R107" n="0202a14"/>所生之處。一切闇鈍。忘失本心。善根閉塞。少於威
<lb ed="X" n="0716c06"/><lb ed="R107" n="0202a15"/>力。衆皆捨棄。恒被欺凌。爲人憎惡毀呰誹謗。常生
<lb ed="X" n="0716c07"/><lb ed="R107" n="0202a16"/>邊地。貧賤之處。下種姓家。從此捨身<anchor xml:id="nkr_note_add_0716c0701" n="0716c0701"/><anchor xml:id="beg0716c0701" n="0716c0701"/>已<anchor xml:id="end0716c0701"/>。於後五百
<lb ed="X" n="0716c08"/><lb ed="R107" n="0202a17"/>歲中。正法滅時。還生惡國惡處。下姓貧賤之家。常
<lb ed="X" n="0716c09"/><lb ed="R107" n="0202a18"/>被毀謗。忘失本心。所作善根。常有障礙。雖暫遇明。
<lb ed="X" n="0716c10"/><lb ed="R107" n="0202b01"/>還被翳暗。於彼五百歲後。一切業障。爾乃滅盡。如
<lb ed="X" n="0716c11"/><lb ed="R107" n="0202b02"/>經所說。切當愼之。一言輕謗。窮劫受殃。可不懼哉。
<lb ed="X" n="0716c12"/><lb ed="R107" n="0202b03"/>彼此說是非者。謂向此說彼。向彼說此。挑唆鬬諍。
<lb ed="X" n="0716c13"/><lb ed="R107" n="0202b04"/>乃至證入人罪。發宣人短等。正法念處經偈云。若
<lb ed="X" n="0716c14"/><lb ed="R107" n="0202b05"/>人纔妄語。彼人速輕賤。善人皆捨離。天亦不攝護。
<lb ed="X" n="0716c15"/><lb ed="R107" n="0202b06"/>常憎嫉他人。與諸衆生惡。方便惱亂他。因是入地
<lb ed="X" n="0716c16"/><lb ed="R107" n="0202b07"/>獄。律言。夫爲佛子。言常說實。不應爲盟自雪。表他
<lb ed="X" n="0716c17"/><lb ed="R107" n="0202b08"/>不信。設被誣謗。亦不應作誓。時六群比丘。有小事
<lb ed="X" n="0716c18"/><lb ed="R107" n="0202b09"/>至。便作呪詛。言我若作如是事。當墮三惡道。不生
<lb ed="X" n="0716c19"/><lb ed="R107" n="0202b10"/>佛法中。若汝作如是事。亦墮三惡道。不生佛法中。
<lb ed="X" n="0716c20"/><lb ed="R107" n="0202b11"/>佛言。不應爾。聽作如是語。若我作如是事。南無佛。
<lb ed="X" n="0716c21"/><lb ed="R107" n="0202b12"/>若汝作如是事。亦南無佛。按此口業四支。前一妄
<lb ed="X" n="0716c22"/><lb ed="R107" n="0202b13"/>言證聖。得上人法。犯罪不可悔。後三及餘小妄語。
<lb ed="X" n="0716c23"/><lb ed="R107" n="0202b14"/>得罪可悔。故未曾有經云。佛吿<name role="" type="person">祇陀太子</name>曰。妄語
<lb ed="X" n="0716c24"/><lb ed="R107" n="0202b15"/>有二。一重。二輕。爲供養故。外現精進。內行邪濁。向
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0717a" n="0717a"/>
<lb ed="X" n="0717a01"/><lb ed="R107" n="0202b16"/>人妄說。得禪境界。或言見佛。見龍。見鬼。如是之人。
<lb ed="X" n="0717a02"/><lb ed="R107" n="0202b17"/>名大妄語。犯是罪者。墮阿鼻獄。又復妄語。能令殺
<lb ed="X" n="0717a03"/><lb ed="R107" n="0202b18"/>人。破壞人家。復有妄語。違失期契。令他瞋恨。如是
<lb ed="X" n="0717a04"/><lb ed="R107" n="0203a01"/>名爲下妄語。墮小地獄。其餘戲笑。及諸理匿禁之
<lb ed="X" n="0717a05"/><lb ed="R107" n="0203a02"/>事。或有言無。或無言有。不犯戒也。沙彌尼戒經云。
<lb ed="X" n="0717a06"/><lb ed="R107" n="0203a03"/>見惡不傳。聞惡莫宣。惡言眞譬。常行四等。無有非
<lb ed="X" n="0717a07"/><lb ed="R107" n="0203a04"/>言。言輒說道。常嘆經法。菩薩正戒。志於大乘。不爲
<lb ed="X" n="0717a08"/><lb ed="R107" n="0203a05"/>小乘也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0717a09"/><lb ed="R107" n="0203a06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0717a0901"><l>賢者一心持</l><l>遠離口業過</l><l>不爲虗誑行</l>
<lb ed="X" n="0717a10"/><lb ed="R107" n="0203a07"/><l>善法日增長</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0717a11"/><lb ed="R107" n="0203a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0717a1101">此頌明惡離善增。乃戒之功能也。賢者一心持遠
<lb ed="X" n="0717a12"/><lb ed="R107" n="0203a09"/>離口業過者。口業四過。觸事便成。若非一心。則無
<lb ed="X" n="0717a13"/><lb ed="R107" n="0203a10"/>能守護。何能離過。故經云。守口如甁。防意如城。是
<lb ed="X" n="0717a14"/><lb ed="R107" n="0203a11"/>也。不爲虗誑行善法日增長者。謂言常說實。則善
<lb ed="X" n="0717a15"/><lb ed="R107" n="0203a12"/>法自增。行若不虗。則定慧日長矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0717a16"/><lb ed="R107" n="0203a13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0717a1601"><l>後成無上道</l><l>所有實語者</l><l>皆來生其國</l>
<lb ed="X" n="0717a17"/><lb ed="R107" n="0203a14"/><l>悉具四辯才</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0717a18"/><lb ed="R107" n="0203a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0717a1801">此頌明因殊果勝也。以除口四過。得成無上道。具
<lb ed="X" n="0717a19"/><lb ed="R107" n="0203a16"/>足八音四辯之正報。故其依報亦如也。四辯才者。
<lb ed="X" n="0717a20"/><lb ed="R107" n="0203a17"/>一捷疾辯。二廣大辯。三甚深辯。四無盡辯。亦名四
<lb ed="X" n="0717a21"/><lb ed="R107" n="0203a18"/>無礙辯謂諸菩薩智慧明了。辯說無滯。故云無礙
<lb ed="X" n="0717a22"/><lb ed="R107" n="0203b01"/>辯才。一義無礙辯。謂於一切諸法義理而通達無
<lb ed="X" n="0717a23"/><lb ed="R107" n="0203b02"/>滯也。二法無礙辯。謂於一切諸法名字而分別無
<lb ed="X" n="0717a24"/><lb ed="R107" n="0203b03"/>滯也。三辭無礙辯。謂隨順一切衆生殊方異俗之
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0717b" n="0717b"/>
<lb ed="X" n="0717b01"/><lb ed="R107" n="0203b04"/>語。爲其演說諸法名字義理。辭說無滯。令彼各各
<lb ed="X" n="0717b02"/><lb ed="R107" n="0203b05"/>得解也。四樂說無礙辯。謂隨順一切衆生根性所
<lb ed="X" n="0717b03"/><lb ed="R107" n="0203b06"/>樂聞法。而爲演說。圓融無滯也。以離虗妄無義味
<lb ed="X" n="0717b04"/><lb ed="R107" n="0203b07"/>語。故得諸法甚深義無礙辯。以除兩舌離間語。故
<lb ed="X" n="0717b05"/><lb ed="R107" n="0203b08"/>得廣大分別諸法無礙辯。以離惡口麤言。衆生受
<lb ed="X" n="0717b06"/><lb ed="R107" n="0203b09"/>樂。故得樂說無盡無礙辯。以離無益綺語。故得演
<lb ed="X" n="0717b07"/><lb ed="R107" n="0203b10"/>說捷疾言辭無礙辯。釋第四戒竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0717b08"/><lb ed="R107" n="0203b11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0717b0801"><l>諸穀華果酒</l><l>不得飮甞齅</l><l>亦無授與人</l>
<lb ed="X" n="0717b09"/><lb ed="R107" n="0203b12"/><l>增長愚癡業</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0717b10"/><lb ed="R107" n="0203b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0717b1001">此頌明業因果。初三句業因。後一句業果。又初句
<lb ed="X" n="0717b11"/><lb ed="R107" n="0203b14"/>是塵。二三句是根。以根取塵。故成業也。諸穀。謂稻
<lb ed="X" n="0717b12"/><lb ed="R107" n="0203b15"/>麻粟麥豆等。華。謂松菊蓮華等。果。謂甘蔗葡萄果
<lb ed="X" n="0717b13"/><lb ed="R107" n="0203b16"/>等。酒。謂以上穀麥華果等釀成。能醉人者是也。不
<lb ed="X" n="0717b14"/><lb ed="R107" n="0203b17"/>得飮甞齅者。飮謂咽吞。甞謂舌甞。齅謂鼻齅。有人
<lb ed="X" n="0717b15"/><lb ed="R107" n="0203b18"/>飮然後醉。有人甞齅亦醉。縱令甞齅不醉。恐生漸
<lb ed="X" n="0717b16"/><lb ed="R107" n="0204a01"/>染。故制不聽。亦無授與人者。謂自雖不飮。亦不得
<lb ed="X" n="0717b17"/><lb ed="R107" n="0204a02"/>與人飮。令他迷惑失慧。造諸惡業。故戒經云。而菩
<lb ed="X" n="0717b18"/><lb ed="R107" n="0204a03"/>薩應生一切衆生明達之慧。而反更生一切衆生
<lb ed="X" n="0717b19"/><lb ed="R107" n="0204a04"/>顚倒之心者是也。增長愚癡業者。以現世飮酒。則
<lb ed="X" n="0717b20"/><lb ed="R107" n="0204a05"/>顚倒錯亂迷惑眞性。後生則增長愚冥失智慧種。
<lb ed="X" n="0717b21"/><lb ed="R107" n="0204a06"/>故經云。飮酒多放逸。現世常愚癡。忘失一切事。常
<lb ed="X" n="0717b22"/><lb ed="R107" n="0204a07"/>被智者呵。來世常闇鈍。多失諸功德。是故黠慧人。
<lb ed="X" n="0717b23"/><lb ed="R107" n="0204a08"/>離諸飮酒失。又云。若人能捨酒。正行於法戒。彼到
<lb ed="X" n="0717b24"/><lb ed="R107" n="0204a09"/>第一處。無死無生處。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0717c" n="0717c"/>
<lb ed="X" n="0717c01"/><lb ed="R107" n="0204a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0717c0101"><l>酒爲衆惡門</l><l>造作諸過失</l><l>出家而飮酒</l>
<lb ed="X" n="0717c02"/><lb ed="R107" n="0204a11"/><l>非佛釋種子</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0717c03"/><lb ed="R107" n="0204a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0717c0301">此頌明酒過患。非釋子所宜也。前頌明增自他之
<lb ed="X" n="0717c04"/><lb ed="R107" n="0204a13"/>業。今頌明長自身之惡。酒爲衆惡門者。門以能通
<lb ed="X" n="0717c05"/><lb ed="R107" n="0204a14"/>出入爲義。謂飮酒者。貪瞋癡等惡。從此而入。殺盜
<lb ed="X" n="0717c06"/><lb ed="R107" n="0204a15"/>婬妄等罪。由此而出。故婆沙論云。昔有一近事。稟
<lb ed="X" n="0717c07"/><lb ed="R107" n="0204a16"/>性仁賢。受持五戒。專精不犯。後於一時。爲渴所逼。
<lb ed="X" n="0717c08"/><lb ed="R107" n="0204a17"/>見一器中。有酒如水。遂取飮之。便犯酒戒。鄰雞來
<lb ed="X" n="0717c09"/><lb ed="R107" n="0204a18"/>入。盜殺而食。鄰女尋雞來入其室。強逼交通。鄰家
<lb ed="X" n="0717c10"/><lb ed="R107" n="0204b01"/>吿官。拒諱誑語。如是五戒。皆由酒犯。故云衆惡門
<lb ed="X" n="0717c11"/><lb ed="R107" n="0204b02"/>也。造作諸過失者。沙彌尼戒經云。酒有三十六失。
<lb ed="X" n="0717c12"/><lb ed="R107" n="0204b03"/>失道破家危身喪命。皆悉由之。牽東引西。持南著。
<lb ed="X" n="0717c13"/><lb ed="R107" n="0204b04"/>北。不能諷經。不敬三寶。輕易師友。不孝父母。心意
<lb ed="X" n="0717c14"/><lb ed="R107" n="0204b05"/>閉塞。世世愚癡。不値大道。其心無識。故不飮酒。欲
<lb ed="X" n="0717c15"/><lb ed="R107" n="0204b06"/>離五陰。五欲。五葢。得五神通。得度五道。故不飮酒。
<lb ed="X" n="0717c16"/><lb ed="R107" n="0204b07"/>出家而飮酒非佛釋種子者。酒旣失道破家危身
<lb ed="X" n="0717c17"/><lb ed="R107" n="0204b08"/>喪命。故在家智人。五戒近事。猶尙棄捨。況出家爲
<lb ed="X" n="0717c18"/><lb ed="R107" n="0204b09"/>釋迦如來法王之子而不棄離。若不捨離。卽非佛
<lb ed="X" n="0717c19"/><lb ed="R107" n="0204b10"/>之弟子。故佛言。若言我是佛弟子者。不得飮酒。乃
<lb ed="X" n="0717c20"/><lb ed="R107" n="0204b11"/>至小草頭一滴。亦不得飮。若有重病。固疾。餘藥治
<lb ed="X" n="0717c21"/><lb ed="R107" n="0204b12"/>不瘥。醫敎以酒爲藥者。不犯。然不得託病而服。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0717c22"/><lb ed="R107" n="0204b13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0717c2201"><l>信戒不虧違</l><l>顚倒業皆離</l><l>除蓋修念慧</l>
<lb ed="X" n="0717c23"/><lb ed="R107" n="0204b14"/><l>五根力成就</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0717c24"/><lb ed="R107" n="0204b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0717c2401">此頌道品四科。夫欲證無上菩提。必修道品爲先。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0718a" n="0718a"/>
<lb ed="X" n="0718a01"/><lb ed="R107" n="0204b16"/>要除葢漏。須以戒爲本。然道非慧不進。戒非信不
<lb ed="X" n="0718a02"/><lb ed="R107" n="0204b17"/>生。是知信爲道源功德母。出生無量施戒聞慧根
<lb ed="X" n="0718a03"/><lb ed="R107" n="0204b18"/>力覺道解脫三昧聖財。如是聖財。非戒不護。故律
<lb ed="X" n="0718a04"/><lb ed="R107" n="0205a01"/>本云。欲護聖法財。衆集聽我說。以要言之。三乘聖
<lb ed="X" n="0718a05"/><lb ed="R107" n="0205a02"/>果。六度萬行。靡不由之而出。行者以信出家。當遵
<lb ed="X" n="0718a06"/><lb ed="R107" n="0205a03"/>如來禁戒。性遮齊護。乃曰不虧違。由不虧違。定慧
<lb ed="X" n="0718a07"/><lb ed="R107" n="0205a04"/>從生。故云顚倒業皆離也。葢卽五葢。一貪欲葢。謂
<lb ed="X" n="0718a08"/><lb ed="R107" n="0205a05"/>貪愛世間財色物等。二瞋恚葢。謂於違情境上。而
<lb ed="X" n="0718a09"/><lb ed="R107" n="0205a06"/>生忿怒之心。三睡眠葢。意識惛熟曰睡。五情闇冥
<lb ed="X" n="0718a10"/><lb ed="R107" n="0205a07"/>曰眠。四掉悔葢。身心妄動曰掉。過後憂惱曰悔。五
<lb ed="X" n="0718a11"/><lb ed="R107" n="0205a08"/>疑葢。由無明癡惑。不別眞僞。猶豫不決。故謂之疑。
<lb ed="X" n="0718a12"/><lb ed="R107" n="0205a09"/>如是五法。覆蔽行者之心。不能發生定慧諸善法
<lb ed="X" n="0718a13"/><lb ed="R107" n="0205a10"/>等。故名爲葢。念慧。念卽四念處。慧卽四正勤。四念
<lb ed="X" n="0718a14"/><lb ed="R107" n="0205a11"/>處者。一觀身不淨。謂觀自他之身。從頭至足。雜穢
<lb ed="X" n="0718a15"/><lb ed="R107" n="0205a12"/>充滿。衆生顚倒執之爲淨。而生貪著。故令觀身不
<lb ed="X" n="0718a16"/><lb ed="R107" n="0205a13"/>淨也。二觀受是苦。受卽受取。謂衆生顚倒以六根
<lb ed="X" n="0718a17"/><lb ed="R107" n="0205a14"/>妄取六塵爲樂。不知樂是苦因。故令觀受是苦也。
<lb ed="X" n="0718a18"/><lb ed="R107" n="0205a15"/>三觀心無常。謂此識心。體性遷流。念念扳緣。生滅
<lb ed="X" n="0718a19"/><lb ed="R107" n="0205a16"/>不停。衆生顚倒執之爲常。故令觀心無常也。四觀
<lb ed="X" n="0718a20"/><lb ed="R107" n="0205a17"/>法無我。謂一切善惡諸法。本無有我。何以故。若善
<lb ed="X" n="0718a21"/><lb ed="R107" n="0205a18"/>法是我。則惡法應無有我。若惡法是我。則善法應
<lb ed="X" n="0718a22"/><lb ed="R107" n="0205b01"/>無有我。而衆生妄計。謂我能行善行惡。執爲主宰。
<lb ed="X" n="0718a23"/><lb ed="R107" n="0205b02"/>故令觀法無我也。此之四法。皆由衆生於色受想
<lb ed="X" n="0718a24"/><lb ed="R107" n="0205b03"/>行識五蘊之身。起四顚倒。於色起淨倒。於受起樂
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0718b" n="0718b"/>
<lb ed="X" n="0718b01"/><lb ed="R107" n="0205b04"/>倒。於想行起我倒。於心起常倒。如來令修此觀。以
<lb ed="X" n="0718b02"/><lb ed="R107" n="0205b05"/>除四倒。故名四念處。念卽能觀之觀。處卽所觀之
<lb ed="X" n="0718b03"/><lb ed="R107" n="0205b06"/>境也。四正勤者。一<anchor xml:id="nkr_note_add_0718b0301" n="0718b0301"/><anchor xml:id="beg0718b0301" n="0718b0301"/>已<anchor xml:id="end0718b0301"/>生惡法令除斷。二未生惡法
<lb ed="X" n="0718b04"/><lb ed="R107" n="0205b07"/>不令生。三未生善法令生。四<anchor xml:id="nkr_note_add_0718b0401" n="0718b0401"/><anchor xml:id="beg0718b0401" n="0718b0401"/>已<anchor xml:id="end0718b0401"/>生善法令增長。此
<lb ed="X" n="0718b05"/><lb ed="R107" n="0205b08"/>四皆名正勤者。正則不邪。勤則不怠。謂於此四法。
<lb ed="X" n="0718b06"/><lb ed="R107" n="0205b09"/>一心勤行精進故也。五根者。一信根。謂信於正道
<lb ed="X" n="0718b07"/><lb ed="R107" n="0205b10"/>及助道法。能出生一切無漏禪定解脫三昧也。正
<lb ed="X" n="0718b08"/><lb ed="R107" n="0205b11"/>道卽四念處助道卽五停心也。二精進根。謂旣信
<lb ed="X" n="0718b09"/><lb ed="R107" n="0205b12"/>正助道法。而倍策精進。勤求不息也。三念根。謂但
<lb ed="X" n="0718b10"/><lb ed="R107" n="0205b13"/>念正助道法。而心觀想。不令邪妄。而得入也。四定
<lb ed="X" n="0718b11"/><lb ed="R107" n="0205b14"/>根。謂攝心正助道法。心卽寂定相應。不散動也。五
<lb ed="X" n="0718b12"/><lb ed="R107" n="0205b15"/>慧根。謂四念處之慧。爲定法所攝。則內性自照。不
<lb ed="X" n="0718b13"/><lb ed="R107" n="0205b16"/>從他知。是名爲慧也。行者先修四念處觀。雖善萌
<lb ed="X" n="0718b14"/><lb ed="R107" n="0205b17"/>微發。根猶未生。恐善萌易壞。今修五法。使善根生。
<lb ed="X" n="0718b15"/><lb ed="R107" n="0205b18"/>故名爲根也。五力者。名同五根。但以力能破壞惡
<lb ed="X" n="0718b16"/><lb ed="R107" n="0206a01"/>法。成辦善法。謂善根雖生。惡猶未除。須更修習。令
<lb ed="X" n="0718b17"/><lb ed="R107" n="0206a02"/>根成惡破。故復立名爲力。信能斷疑。不爲偏邪所
<lb ed="X" n="0718b18"/><lb ed="R107" n="0206a03"/>動。精進能除身心懈怠。成辦出世之法。念能破諸
<lb ed="X" n="0718b19"/><lb ed="R107" n="0206a04"/>邪想。成就一切出世正念功德。定能破諸散亂。發
<lb ed="X" n="0718b20"/><lb ed="R107" n="0206a05"/>諸事理禪定。慧謂四念處之慧。照了一切諸法。能
<lb ed="X" n="0718b21"/><lb ed="R107" n="0206a06"/>除邪妄之執。破諸偏小之慧。行者欲修念慧。須離
<lb ed="X" n="0718b22"/><lb ed="R107" n="0206a07"/>顚倒業。要除葢漏。應閉衆惡之門。念慧增明。則根
<lb ed="X" n="0718b23"/><lb ed="R107" n="0206a08"/>力成就矣。釋第五戒竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0718b24"/><lb ed="R107" n="0206a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0718b2401"><l>薰佩塗末香</l><l>華鬘瓔珞具</l><l>種種嚴飾身</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0718c" n="0718c"/>
<lb ed="X" n="0718c01"/><lb ed="R107" n="0206a10"/><l>俱犯沙彌禁</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0718c02"/><lb ed="R107" n="0206a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0718c0201">此頌明根塵。能嚴所嚴。能犯所犯也。薰佩乃至種
<lb ed="X" n="0718c03"/><lb ed="R107" n="0206a12"/>種嚴飾。是所嚴之觸塵。身卽能嚴身根。亦是能犯
<lb ed="X" n="0718c04"/><lb ed="R107" n="0206a13"/>之人。禁是所犯之罪。薰謂焚名香以薰身。及衣服
<lb ed="X" n="0718c05"/><lb ed="R107" n="0206a14"/>資具等。佩謂佩帶。塗謂以香爲末。塗拭身衣等。花
<lb ed="X" n="0718c06"/><lb ed="R107" n="0206a15"/>鬘謂貫花爲鬘。以嚴身首。瓔珞謂聯七寶莊飾。而
<lb ed="X" n="0718c07"/><lb ed="R107" n="0206a16"/>嚴身項也。種種嚴飾身者。謂以諸綾羅綢絹蚕口
<lb ed="X" n="0718c08"/><lb ed="R107" n="0206a17"/>之服。及指環臂釧等。而嚴身體。也俱犯沙彌禁者。
<lb ed="X" n="0718c09"/><lb ed="R107" n="0206a18"/>釋子剃除鬚髮。棄捨飾好。觀身不淨。念世無常。少
<lb ed="X" n="0718c10"/><lb ed="R107" n="0206b01"/>欲知足。麤布爲衣。糞掃爲服。豈可自違本信。反貪
<lb ed="X" n="0718c11"/><lb ed="R107" n="0206b02"/>香華瓔珞嚴身之具。害物傷慈。違佛明制。隨作得
<lb ed="X" n="0718c12"/><lb ed="R107" n="0206b03"/>罪。故云俱犯沙彌禁。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0718c13"/><lb ed="R107" n="0206b04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0718c1301"><l>捨離憍逸行</l><l>不著於世塵</l><l>修習如意足</l>
<lb ed="X" n="0718c14"/><lb ed="R107" n="0206b05"/><l>六通以自嚴</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0718c15"/><lb ed="R107" n="0206b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0718c1501">此頌離著修定。上二句離著。下二句修定。捨離憍
<lb ed="X" n="0718c16"/><lb ed="R107" n="0206b07"/>逸行不著於世塵者。如上世間嚴身之具。是憍慢
<lb ed="X" n="0718c17"/><lb ed="R107" n="0206b08"/>放逸之本。有妨進修無漏聖道。復能染汚行者之
<lb ed="X" n="0718c18"/><lb ed="R107" n="0206b09"/>心。故曰世塵。修習如意足者。卽四如意足。謂所修
<lb ed="X" n="0718c19"/><lb ed="R107" n="0206b10"/>之法。如願皆得滿足。一欲如意足。謂凡所修習一
<lb ed="X" n="0718c20"/><lb ed="R107" n="0206b11"/>切諸法。若無樂欲之心。事必不遂。若能樂欲。所願
<lb ed="X" n="0718c21"/><lb ed="R107" n="0206b12"/>念處之觀。皆得成就。二念如意足。謂念專注所觀
<lb ed="X" n="0718c22"/><lb ed="R107" n="0206b13"/>之境。一心正住。若非一心。觀法斷絕。若能一心。所
<lb ed="X" n="0718c23"/><lb ed="R107" n="0206b14"/>願皆得。三精進如意足。謂行者惟專觀理。使無間
<lb ed="X" n="0718c24"/><lb ed="R107" n="0206b15"/>雜。故曰精進。然凡所修習一切諸法。若無精進事
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0719a" n="0719a"/>
<lb ed="X" n="0719a01"/><lb ed="R107" n="0206b16"/>必不成。若能精進。所願皆得。四思惟如意足。謂所
<lb ed="X" n="0719a02"/><lb ed="R107" n="0206b17"/>修習。若能思惟彼理。心不馳散。所願皆得也。六通
<lb ed="X" n="0719a03"/><lb ed="R107" n="0206b18"/>以自嚴者。通卽神通。神明天心。通名慧性。天然之
<lb ed="X" n="0719a04"/><lb ed="R107" n="0207a01"/>慧。徹照無礙。故名神通。一天眼通。能見六道衆生。
<lb ed="X" n="0719a05"/><lb ed="R107" n="0207a02"/>死此生彼。苦樂之相。及見一切世間種種形色無
<lb ed="X" n="0719a06"/><lb ed="R107" n="0207a03"/>有障礙也。二天耳通。能聞六道衆生苦樂憂喜言
<lb ed="X" n="0719a07"/><lb ed="R107" n="0207a04"/>語。及世間種種音聲也。三他心通。能知六道衆生
<lb ed="X" n="0719a08"/><lb ed="R107" n="0207a05"/>心之所念也。四宿命通。能知自他過去一世。乃至
<lb ed="X" n="0719a09"/><lb ed="R107" n="0207a06"/>百千萬世宿命。及所作之事也。五身如意通。能以
<lb ed="X" n="0719a10"/><lb ed="R107" n="0207a07"/>自身隨意變現。或大或小。飛行自在。山海無礙。此
<lb ed="X" n="0719a11"/><lb ed="R107" n="0207a08"/>沒彼出。彼沒此出也。六漏盡通。漏卽三界見思惑。
<lb ed="X" n="0719a12"/><lb ed="R107" n="0207a09"/>斷此惑盡。不受三界生死。而得神通也。前四如意
<lb ed="X" n="0719a13"/><lb ed="R107" n="0207a10"/>足屬定。通因定生。故六通藉四如意而發。四正勤
<lb ed="X" n="0719a14"/><lb ed="R107" n="0207a11"/>是慧。慧觀不勤。念處不成。及招散動。如風中燈。今
<lb ed="X" n="0719a15"/><lb ed="R107" n="0207a12"/>修如意。如加密室。令定慧安隱均平。則五根善法。
<lb ed="X" n="0719a16"/><lb ed="R107" n="0207a13"/>若似若眞。任運而生。譬如陰陽調適。一切種子悉
<lb ed="X" n="0719a17"/><lb ed="R107" n="0207a14"/>有根生。是故行者。捨離憍逸。則念慧根力成就。不
<lb ed="X" n="0719a18"/><lb ed="R107" n="0207a15"/>著世塵。則五葢自除。修習如意。則六通並發。欲得
<lb ed="X" n="0719a19"/><lb ed="R107" n="0207a16"/>六通莊嚴身心。須棄世間種種飾好。故沙彌尼戒
<lb ed="X" n="0719a20"/><lb ed="R107" n="0207a17"/>經云。欲除六衰。以戒爲香。求誦深法。以爲眞實。三
<lb ed="X" n="0719a21"/><lb ed="R107" n="0207a18"/>十二相。以爲瓔珞。德植衆好。以爲被服。願得六通
<lb ed="X" n="0719a22"/><lb ed="R107" n="0207b01"/>無礙。六度導人。是也。釋第六戒竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0719a23"/><lb ed="R107" n="0207b02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0719a2301"><l>歌舞倡妓樂</l><l>琴瑟與簫笛</l><l>棊局幷博塞</l>
<lb ed="X" n="0719a24"/><lb ed="R107" n="0207b03"/><l>斯皆不得作</l><l>故往而觀聽</l><l>二罪俱不輕</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0719b" n="0719b"/>
<lb ed="X" n="0719b01"/><lb ed="R107" n="0207b04"/><l>不著諸見聞</l><l>七覺意現前</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0719b02"/><lb ed="R107" n="0207b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0719b0201">此頌根塵識也。前一頌明自作。後一頌初句。明他
<lb ed="X" n="0719b03"/><lb ed="R107" n="0207b06"/>作。而故往觀聽。次句結罪。下二句明根不粘塵。則
<lb ed="X" n="0719b04"/><lb ed="R107" n="0207b07"/>覺意三昧自現矣。歌謂口出歌曲。舞謂身爲戲舞。
<lb ed="X" n="0719b05"/><lb ed="R107" n="0207b08"/>倡妓乃音樂之總稱。琴古制長三尺六寸六分。前
<lb ed="X" n="0719b06"/><lb ed="R107" n="0207b09"/>廣後狹。腰闊四寸。上圓下方。五弦。十三暉。後文王
<lb ed="X" n="0719b07"/><lb ed="R107" n="0207b10"/>加二弦。而成七也。瑟本制五十弦。後析而用其半
<lb ed="X" n="0719b08"/><lb ed="R107" n="0207b11"/>也。簫編小竹管爲之。大者二十三管。長尺四寸。小
<lb ed="X" n="0719b09"/><lb ed="R107" n="0207b12"/>者十六管。長尺二寸。笛以竹筒爲之。尺四寸。七孔。
<lb ed="X" n="0719b10"/><lb ed="R107" n="0207b13"/>羗笛三孔。棊局猶今之棊盤戲也。棊有二種。一團
<lb ed="X" n="0719b11"/><lb ed="R107" n="0207b14"/>棊。二象棊。謂以象牙飾之。故也。博謂博戲。掩取人
<lb ed="X" n="0719b12"/><lb ed="R107" n="0207b15"/>財物。賽謂行棊相塞。共決勝負也。斯皆不得作者。
<lb ed="X" n="0719b13"/><lb ed="R107" n="0207b16"/>謂沙彌出家。本爲捨離俗逸。勤修<g ref="#CB15081">䇿</g>勵。以冀涅槃。
<lb ed="X" n="0719b14"/><lb ed="R107" n="0207b17"/>故於歌舞等。俱不應作也。故往而觀聽者。觀是眼
<lb ed="X" n="0719b15"/><lb ed="R107" n="0207b18"/>根。聽是耳根。故往。顯非無心若路由彼過。不故心
<lb ed="X" n="0719b16"/><lb ed="R107" n="0208a01"/>觀聽。無犯。二罪俱不輕者。謂自作及往觀聽。皆得
<lb ed="X" n="0719b17"/><lb ed="R107" n="0208a02"/>本罪也不著諸見聞者。謂眼耳二根。不染如上聲
<lb ed="X" n="0719b18"/><lb ed="R107" n="0208a03"/>色等塵。然見屬眼識。聞屬耳識。以根對塵。故有識
<lb ed="X" n="0719b19"/><lb ed="R107" n="0208a04"/>生。識以了別爲義。謂能了別塵境美惡。善不善等。
<lb ed="X" n="0719b20"/><lb ed="R107" n="0208a05"/>七覺意現前者。七覺意。亦名七菩提分。意謂正念。
<lb ed="X" n="0719b21"/><lb ed="R107" n="0208a06"/>覺謂覺了所修之法。是眞是僞也。一擇法覺。行者
<lb ed="X" n="0719b22"/><lb ed="R107" n="0208a07"/>以智慧觀察諸法。揀眞棄僞。而不謬取也。二精進
<lb ed="X" n="0719b23"/><lb ed="R107" n="0208a08"/>覺。不雜曰精。無間曰進。行者覺了苦行無益之事。
<lb ed="X" n="0719b24"/><lb ed="R107" n="0208a09"/>而於正法中。專心而無間歇也。三喜覺。謂心契眞
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0719c" n="0719c"/>
<lb ed="X" n="0719c01"/><lb ed="R107" n="0208a10"/>法。故得歡喜。而覺了此喜。從正法生。不從顚倒生
<lb ed="X" n="0719c02"/><lb ed="R107" n="0208a11"/>也。四除覺。謂覺了除去煩惱妄想虗僞之法。眞正
<lb ed="X" n="0719c03"/><lb ed="R107" n="0208a12"/>善根而得增長也。五捨覺。謂覺了虗僞不實之法。
<lb ed="X" n="0719c04"/><lb ed="R107" n="0208a13"/>捨離永不追悔也。六定覺。謂行者發禪定時。覺了
<lb ed="X" n="0719c05"/><lb ed="R107" n="0208a14"/>諸禪。不生煩惱妄想也。七念覺念卽思念。謂行者
<lb ed="X" n="0719c06"/><lb ed="R107" n="0208a15"/>修諸道法時。善能覺了。常使定慧均平也。然擇法。
<lb ed="X" n="0719c07"/><lb ed="R107" n="0208a16"/>精進。喜。三覺屬慧。除。捨。定。三覺屬定。念覺。卽兼定
<lb ed="X" n="0719c08"/><lb ed="R107" n="0208a17"/>慧。行者以修此七覺。卽得入於聖道。是故行者修
<lb ed="X" n="0719c09"/><lb ed="R107" n="0208a18"/>行。須別眞僞。卽不謬取境界。於諸世間。不實見聞。
<lb ed="X" n="0719c10"/><lb ed="R107" n="0208b01"/>而永捨除。一心精進。以禪悅法喜。而自娛樂。故曰
<lb ed="X" n="0719c11"/><lb ed="R107" n="0208b02"/>現前。沙彌尼戒經云。常自修身。順行正法。不爲邪
<lb ed="X" n="0719c12"/><lb ed="R107" n="0208b03"/>行。一心歸佛。誦經行正。以爲法樂。釋第七戒竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0719c13"/><lb ed="R107" n="0208b04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0719c1301"><l>牀榻諸座等</l><l>過量不聽作</l><l>高宜一尺六</l>
<lb ed="X" n="0719c14"/><lb ed="R107" n="0208b05"/><l>廣大亦不應</l><l>彫漆紗羅帳</l><l>上妙氈褥被</l>
<lb ed="X" n="0719c15"/><lb ed="R107" n="0208b06"/><l>放逸不順敎</l><l>坐臥卽獲罪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0719c16"/><lb ed="R107" n="0208b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0719c1601">此頌臥具法。初頌明牀量。次頌上二句。明物非體。
<lb ed="X" n="0719c17"/><lb ed="R107" n="0208b08"/>下二句違敎結罪。牀謂木牀。繩牀。直脚。曲脚牀等。
<lb ed="X" n="0719c18"/><lb ed="R107" n="0208b09"/>牀狹而長者曰榻。諸座等。謂高座。卑座。大座。小座。
<lb ed="X" n="0719c19"/><lb ed="R107" n="0208b10"/>乃至浴牀等。過量。謂過於尺六。及長廣之量。高宜
<lb ed="X" n="0719c20"/><lb ed="R107" n="0208b11"/>一尺六者。謂除牀陛下。脚高如來八指。如來八指。
<lb ed="X" n="0719c21"/><lb ed="R107" n="0208b12"/>長中人一肘。當周尺一尺五寸。論云。佛一指。有二
<lb ed="X" n="0719c22"/><lb ed="R107" n="0208b13"/>寸也。廣大亦不應者。謂當隨身所宜。如阿含經云。
<lb ed="X" n="0719c23"/><lb ed="R107" n="0208b14"/>陛下足長尺六非高。濶四尺非廣。長八尺非大。越
<lb ed="X" n="0719c24"/><lb ed="R107" n="0208b15"/>此量者。名高廣大牀。復有八種牀。一金牀。二銀牀。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0720a" n="0720a"/>
<lb ed="X" n="0720a01"/><lb ed="R107" n="0208b16"/>三牙牀。四角牀。五佛牀。六辟支佛牀。七羅漢牀。八
<lb ed="X" n="0720a02"/><lb ed="R107" n="0208b17"/>師僧牀。初四約物辨貴。體不合坐。下四約人辨大。
<lb ed="X" n="0720a03"/><lb ed="R107" n="0208b18"/>縱令地鋪。擬於尊人。亦不合坐。彫漆者。謂彫鏤漆
<lb ed="X" n="0720a04"/><lb ed="R107" n="0209a01"/>彩。以物貴價高。亦名高廣。故律云。高牀卑牀。有二
<lb ed="X" n="0720a05"/><lb ed="R107" n="0209a02"/>種。一者下牀。名卑。二者麤弊。亦名卑。高者二種。高
<lb ed="X" n="0720a06"/><lb ed="R107" n="0209a03"/>大名高。妙好者亦名高。妙好卽彫鏤漆彩金銀牙
<lb ed="X" n="0720a07"/><lb ed="R107" n="0209a04"/>角等。紗羅帳及上妙氈褥被。非出家解脫生死者
<lb ed="X" n="0720a08"/><lb ed="R107" n="0209a05"/>所宜。乃王臣俗士所尙。以縱恣幻軀。增長漏業。故
<lb ed="X" n="0720a09"/><lb ed="R107" n="0209a06"/>佛不聽。若故違佛制。若坐若臥。卽得犯戒罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720a10"/><lb ed="R107" n="0209a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0720a1001"><l>出家屛憍恣</l><l>折伏我慢懷</l><l>履踐八正道</l>
<lb ed="X" n="0720a11"/><lb ed="R107" n="0209a08"/><l>而坐法空牀</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0720a12"/><lb ed="R107" n="0209a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0720a1201">此頌離過修道。證諸法空。憍慢者。恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0720a1201" n="0720a1201"/><anchor xml:id="beg0720a1201" n="0720a1201"/>己<anchor xml:id="end0720a1201"/>凌也。高擧
<lb ed="X" n="0720a13"/><lb ed="R107" n="0209a10"/>爲性。生苦爲業。由此生死輪迴。受苦無量。衆生所
<lb ed="X" n="0720a14"/><lb ed="R107" n="0209a11"/>以不得解脫生死者。皆由憍恣我慢。出家本爲脫
<lb ed="X" n="0720a15"/><lb ed="R107" n="0209a12"/>離生死。固當屛息憍恣。折伏我慢煩惱。煩惱不息。
<lb ed="X" n="0720a16"/><lb ed="R107" n="0209a13"/>而欲修證聖道者。其猶蒸砂作飯也。履踐八正道
<lb ed="X" n="0720a17"/><lb ed="R107" n="0209a14"/>者。履踐猶修進也。八正道。亦名八聖道。分一正見。
<lb ed="X" n="0720a18"/><lb ed="R107" n="0209a15"/>謂見。四諦理。能破有無之邪見。二正思惟。謂正念
<lb ed="X" n="0720a19"/><lb ed="R107" n="0209a16"/>思惟觀察。令正觀增長也。三正語。謂以無漏慧。常
<lb ed="X" n="0720a20"/><lb ed="R107" n="0209a17"/>攝口業。遠離虗妄不實之語。四正業。謂攝心住於
<lb ed="X" n="0720a21"/><lb ed="R107" n="0209a18"/>淸淨正業。而斷於邪妄之行。五正命。謂除四邪命。
<lb ed="X" n="0720a22"/><lb ed="R107" n="0209b01"/>而常乞自活也。六正精進。謂修戒定慧。一心專精。
<lb ed="X" n="0720a23"/><lb ed="R107" n="0209b02"/>無有間歇也。七正念。謂念戒定慧正助道法。而堪
<lb ed="X" n="0720a24"/><lb ed="R107" n="0209b03"/>能進至涅槃也。八正定。謂攝諸散亂。則身心寂靜。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0720b" n="0720b"/>
<lb ed="X" n="0720b01"/><lb ed="R107" n="0209b04"/>正住眞空之理。決定不移也。此八通名正道者。正
<lb ed="X" n="0720b02"/><lb ed="R107" n="0209b05"/>以不邪爲義。今此八法。不依偏邪而行。故名爲正。
<lb ed="X" n="0720b03"/><lb ed="R107" n="0209b06"/>是諸賢聖之所遊履。而通至涅槃。故名爲道。從四
<lb ed="X" n="0720b04"/><lb ed="R107" n="0209b07"/>念處。四正勤。四如意足。五根。五力。七覺意。至此八
<lb ed="X" n="0720b05"/><lb ed="R107" n="0209b08"/>正道。名七科法門。合爲三十七品道法。乃諸行者
<lb ed="X" n="0720b06"/><lb ed="R107" n="0209b09"/>修行入道之階梯也。而坐法空牀者。坐是能依。牀
<lb ed="X" n="0720b07"/><lb ed="R107" n="0209b10"/>是所依。由行者能修習正見。思惟觀察。世間事業。
<lb ed="X" n="0720b08"/><lb ed="R107" n="0209b11"/>虗妄不實。屛息憍慢。而行正命。於正助道法。一念
<lb ed="X" n="0720b09"/><lb ed="R107" n="0209b12"/>精進。則身心寂靜。見於諦理。卽住眞空而不動。是
<lb ed="X" n="0720b10"/><lb ed="R107" n="0209b13"/>曰坐法空牀。故經云。法空以爲座。是也。釋第八戒
<lb ed="X" n="0720b11"/><lb ed="R107" n="0209b14"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b12"/><lb ed="R107" n="0209b15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0720b1201"><l>凡爲出家者</l><l>過中不得食</l><l>非時而噉嚼</l>
<lb ed="X" n="0720b13"/><lb ed="R107" n="0209b16"/><l>如來深訶責</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b14"/><lb ed="R107" n="0209b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0720b1401">此頌明噉嚼持犯相。上半頌明持。下半頌明犯。凡
<lb ed="X" n="0720b15"/><lb ed="R107" n="0209b18"/>爲出家者。謂出家五衆人也。過中不得食者。謂日
<lb ed="X" n="0720b16"/><lb ed="R107" n="0210a01"/>過西一線。卽不得食。非時而噉嚼者。時謂明相出。
<lb ed="X" n="0720b17"/><lb ed="R107" n="0210a02"/>乃至日中。非時謂日過西一線。乃至明相未出。此
<lb ed="X" n="0720b18"/><lb ed="R107" n="0210a03"/>非釋子受食之時。故曰非時。噉謂食飯<g ref="#CB00595">麨</g>粥餠等。
<lb ed="X" n="0720b19"/><lb ed="R107" n="0210a04"/>嚼謂食瓜果菜等。若有病緣。聽服丸散湯膏。乃至
<lb ed="X" n="0720b20"/><lb ed="R107" n="0210a05"/>一切醎苦辛酸<g ref="#CB01926">灰</g>土糞溺。不堪任爲食者。如羌桂
<lb ed="X" n="0720b21"/><lb ed="R107" n="0210a06"/>油醋等。亦不聽多食。若饑渴病緣。聽食糖蜜。五果。
<lb ed="X" n="0720b22"/><lb ed="R107" n="0210a07"/>八。漿五果者。一訶子。二<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB17344">𨢘</g>勒。似桃。此方無也。三
<lb ed="X" n="0720b23"/><lb ed="R107" n="0210a08"/>餘甘子。四蓽茇。五胡椒。八漿者。一梨。二閻浮子。形
<lb ed="X" n="0720b24"/><lb ed="R107" n="0210a09"/>大如瓜。此方無也。三酸棗。四甘蔗。五蕤果。六藕汁。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0720c" n="0720c"/>
<lb ed="X" n="0720c01"/><lb ed="R107" n="0210a10"/>七婆樓師。似蘡薁子。此方無也。八蒲萄。如此八種。
<lb ed="X" n="0720c02"/><lb ed="R107" n="0210a11"/>用物壓爲漿。以囊濾之。盛於淨器。澄如水色。乃聽
<lb ed="X" n="0720c03"/><lb ed="R107" n="0210a12"/>飮之。其餘橘柚石榴蕉子等汁。不醉人者。亦得爲
<lb ed="X" n="0720c04"/><lb ed="R107" n="0210a13"/>漿必須物壓淨濾。不得咬嚼。及與煎湯。今有非時
<lb ed="X" n="0720c05"/><lb ed="R107" n="0210a14"/>食橄攬。蜜瓜。蜜冬。蜜煎薯蕷者。誠爲非法。宜速改
<lb ed="X" n="0720c06"/><lb ed="R107" n="0210a15"/>之。如有重病藥治不瘥。醫敎噉嚼。宜於屛處與之。
<lb ed="X" n="0720c07"/><lb ed="R107" n="0210a16"/>病瘥卽當禁絕。若非喪命因緣。決不可託輕小病
<lb ed="X" n="0720c08"/><lb ed="R107" n="0210a17"/>而食。自招愆咎。沙彌尼戒經云。若長者國王過日
<lb ed="X" n="0720c09"/><lb ed="R107" n="0210a18"/>中後。施亦不得食。終死不犯也。如來深訶責者。佛
<lb ed="X" n="0720c10"/><lb ed="R107" n="0210b01"/>言。非時食者。是破戒人。是犯盜人。盜檀越物。非施
<lb ed="X" n="0720c11"/><lb ed="R107" n="0210b02"/>主意。施主無福。以失物故。諸婆羅門。尙不非時食。
<lb ed="X" n="0720c12"/><lb ed="R107" n="0210b03"/>外道梵志。亦不邪食。況我弟子。知法行法。而當爾
<lb ed="X" n="0720c13"/><lb ed="R107" n="0210b04"/>耶。凡如此者。非我弟子。是盜我法利。著無法人。盜
<lb ed="X" n="0720c14"/><lb ed="R107" n="0210b05"/>名盜食。一團一撮。片鹽片醋。死墮燋腸地獄。吞熱
<lb ed="X" n="0720c15"/><lb ed="R107" n="0210b06"/>鐵丸。從地獄出。生猪狗中。食諸不淨。及生惡鳥。人
<lb ed="X" n="0720c16"/><lb ed="R107" n="0210b07"/>怪其聲。後生餓鬼。還於寺中在圊廁內。噉食糞穢。
<lb ed="X" n="0720c17"/><lb ed="R107" n="0210b08"/>並百千萬歲。更生人中。貧窮下賤。人所厭惡。所有
<lb ed="X" n="0720c18"/><lb ed="R107" n="0210b09"/>言說。人不信用。不如盜一人物。其罪尙輕。割奪多
<lb ed="X" n="0720c19"/><lb ed="R107" n="0210b10"/>人良祐福田故。斷絕出世道故。是大劫賊。是卽餓
<lb ed="X" n="0720c20"/><lb ed="R107" n="0210b11"/>鬼。爲罪窟宅。其時食者。是卽福田。是卽出家。是卽
<lb ed="X" n="0720c21"/><lb ed="R107" n="0210b12"/>天人良友。是卽天人導師。如佛所說。可不戒哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720c22"/><lb ed="R107" n="0210b13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0720c2201"><l>一切衆生類</l><l>皆貪於食味</l><l>流轉三界中</l>
<lb ed="X" n="0720c23"/><lb ed="R107" n="0210b14"/><l>未暫離食住</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0720c24"/><lb ed="R107" n="0210b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0720c2401">此頌明流轉因。一切衆生類皆貪於食味者。一切
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0721a" n="0721a"/>
<lb ed="X" n="0721a01"/><lb ed="R107" n="0210b16"/>衆生謂六道四生也。六道。卽天。人。修羅。地獄。餓鬼。
<lb ed="X" n="0721a02"/><lb ed="R107" n="0210b17"/>畜生四生。卽胎。卵。濕。化。如是衆生。皆依食住。食有
<lb ed="X" n="0721a03"/><lb ed="R107" n="0210b18"/>四種。一段食。段謂形段。以香味觸爲體。卽飯<g ref="#CB00595">麨</g>豆
<lb ed="X" n="0721a04"/><lb ed="R107" n="0211a01"/>肉羮漿等。二觸食。觸謂觸對。六識觸對前境。喜樂
<lb ed="X" n="0721a05"/><lb ed="R107" n="0211a02"/>生心。自然不饑。如男女相觸。觀戲劇等。受著。終日
<lb ed="X" n="0721a06"/><lb ed="R107" n="0211a03"/>而自飽也。三思食。思謂意思。卽第六識。思可意境。
<lb ed="X" n="0721a07"/><lb ed="R107" n="0211a04"/>潤益諸根。壽命得住。如人思想飮食不死。及魚鱉
<lb ed="X" n="0721a08"/><lb ed="R107" n="0211a05"/>蝦蟆虵等。四識食識卽第八執持之相。由前三食
<lb ed="X" n="0721a09"/><lb ed="R107" n="0211a06"/>勢分所資。令此識增勝。能執持諸根大種故。又地
<lb ed="X" n="0721a10"/><lb ed="R107" n="0211a07"/>獄衆生。及無色界。識無邊處天等。皆用識持。以爲
<lb ed="X" n="0721a11"/><lb ed="R107" n="0211a08"/>其食。流轉三界中未暫離食住者。經云。衆生以此
<lb ed="X" n="0721a12"/><lb ed="R107" n="0211a09"/>四食流轉生死。是也。三界。謂欲界。色界。無色界。欲
<lb ed="X" n="0721a13"/><lb ed="R107" n="0211a10"/>界。卽人。及四趣。六欲天也。色界卽四禪天也。無色
<lb ed="X" n="0721a14"/><lb ed="R107" n="0211a11"/>界。卽四空天也。然諸衆生輪迴三界。皆依四食而
<lb ed="X" n="0721a15"/><lb ed="R107" n="0211a12"/>住。若離四食。命不自全。故欲界以段爲食。謂上二
<lb ed="X" n="0721a16"/><lb ed="R107" n="0211a13"/>界無香味二塵故。餘之三食。則徧通三界。故曰未
<lb ed="X" n="0721a17"/><lb ed="R107" n="0211a14"/>暫離食住。增一經。佛吿比丘。當共專念捨除世間
<lb ed="X" n="0721a18"/><lb ed="R107" n="0211a15"/>四種之食。求辦出世間五種食。一禪悅食。二願食。
<lb ed="X" n="0721a19"/><lb ed="R107" n="0211a16"/>三念食。四八解脫食。五喜食。是爲出世間之食也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721a20"/><lb ed="R107" n="0211a17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0721a2001"><l>欲斷輪轉因</l><l>鬼畜食應除</l><l>學佛中道義</l>
<lb ed="X" n="0721a21"/><lb ed="R107" n="0211a18"/><l>便獲九種禪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0721a22"/><lb ed="R107" n="0211b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0721a2201">此頌明斷習修證。欲斷煩惱因鬼畜食應除者。衆
<lb ed="X" n="0721a23"/><lb ed="R107" n="0211b02"/>生旣以食爲生死因。而生死最劣者。無過鬼畜。苟
<lb ed="X" n="0721a24"/><lb ed="R107" n="0211b03"/>習其因。便招其果。故佛制斷其因。令同三世佛食。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0721b" n="0721b"/>
<lb ed="X" n="0721b01"/><lb ed="R107" n="0211b04"/>經云。晨起諸天食。日中諸佛食。日西畜生食。日暮
<lb ed="X" n="0721b02"/><lb ed="R107" n="0211b05"/>鬼神食。以劣因旣斷。勝果漸圓。又非時不食。現獲
<lb ed="X" n="0721b03"/><lb ed="R107" n="0211b06"/>四益。一少昏眠。二無宿食患。三身輕安隱。四心易
<lb ed="X" n="0721b04"/><lb ed="R107" n="0211b07"/>得定。有如是利。故制中食。學佛中道義者。學謂習
<lb ed="X" n="0721b05"/><lb ed="R107" n="0211b08"/>學。中卽中正。謂絕有無二邊之對待。觀此現前一
<lb ed="X" n="0721b06"/><lb ed="R107" n="0211b09"/>念之心。非空非假。卽空卽假。由觀一念中故。一中
<lb ed="X" n="0721b07"/><lb ed="R107" n="0211b10"/>一切中。無空無假。而不中。以三觀當處。皆能絕待。
<lb ed="X" n="0721b08"/><lb ed="R107" n="0211b11"/>故名中道然諸佛如來。恒處中道。故離非時。所以
<lb ed="X" n="0721b09"/><lb ed="R107" n="0211b12"/>世尊自誕王宮。乃至涅槃。於其中間七十九年。未
<lb ed="X" n="0721b10"/><lb ed="R107" n="0211b13"/>甞非時受食。故婆沙論云。世尊性離非時食故。僧
<lb ed="X" n="0721b11"/><lb ed="R107" n="0211b14"/>本學佛。遠離二邊。故不非時食也。便獲九種禪者。
<lb ed="X" n="0721b12"/><lb ed="R107" n="0211b15"/>○一自性禪。謂菩薩從前所行世出世間諸善。一
<lb ed="X" n="0721b13"/><lb ed="R107" n="0211b16"/>心安住止觀禪定位中。言自性者。謂所修之禪。觀
<lb ed="X" n="0721b14"/><lb ed="R107" n="0211b17"/>心實相。不從外得。卽自性本有之定也。○二一切
<lb ed="X" n="0721b15"/><lb ed="R107" n="0211b18"/>禪。謂修此禪定。則自行化他一切諸法。無不攝也。
<lb ed="X" n="0721b16"/><lb ed="R107" n="0212a01"/>名有三種。一善法樂住禪。二出生三昧。功德禪三。
<lb ed="X" n="0721b17"/><lb ed="R107" n="0212a02"/>利益衆生禪。○三難禪。謂此禪定不易修也。名有
<lb ed="X" n="0721b18"/><lb ed="R107" n="0212a03"/>三種。一久習禪定。心得自在。哀愍衆生。捨第一禪
<lb ed="X" n="0721b19"/><lb ed="R107" n="0212a04"/>樂。而生欲界。二依此禪定。生出無量無邊不可思
<lb ed="X" n="0721b20"/><lb ed="R107" n="0212a05"/>議諸深三昧。超過二乘之上。三依此禪定得無上
<lb ed="X" n="0721b21"/><lb ed="R107" n="0212a06"/>菩提也。○四一切門禪。謂一切禪定。皆由此門而
<lb ed="X" n="0721b22"/><lb ed="R107" n="0212a07"/>出。名有四種。一有覺有觀。卽初禪也。二喜俱禪。卽
<lb ed="X" n="0721b23"/><lb ed="R107" n="0212a08"/>二禪也。三樂俱禪。卽三禪也。四除俱禪。卽四禪也。
<lb ed="X" n="0721b24"/><lb ed="R107" n="0212a09"/>○五善人禪。謂一切善法。無所不攝。乃大根衆生
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0721c" n="0721c"/>
<lb ed="X" n="0721c01"/><lb ed="R107" n="0212a10"/>之所共修。名有九種。一不味著禪。二慈心俱禪。三
<lb ed="X" n="0721c02"/><lb ed="R107" n="0212a11"/>悲心俱禪。四喜心俱禪。五捨心俱禪。○六一切行
<lb ed="X" n="0721c03"/><lb ed="R107" n="0212a12"/>禪。謂大乘一切行法。無不含攝也。名有十三種。一
<lb ed="X" n="0721c04"/><lb ed="R107" n="0212a13"/>善禪。二無記化他禪。三上分禪四觀分禪。五自他
<lb ed="X" n="0721c05"/><lb ed="R107" n="0212a14"/>利禪。六正念禪。七出生神力功德禪。八名緣禪。名
<lb ed="X" n="0721c06"/><lb ed="R107" n="0212a15"/>卽名相。緣卽因緣。九義緣禪。卽諸法義理因緣也。
<lb ed="X" n="0721c07"/><lb ed="R107" n="0212a16"/>十止相緣禪。十一擧相緣禪。十二捨相緣禪。十三
<lb ed="X" n="0721c08"/><lb ed="R107" n="0212a17"/>現法樂住第一義禪。○七除惱禪。謂修此定。能除
<lb ed="X" n="0721c09"/><lb ed="R107" n="0212a18"/>滅衆生種種苦惱。名有八種。一呪術所依禪。二除
<lb ed="X" n="0721c10"/><lb ed="R107" n="0212b01"/>病禪。三雲雨禪。四等度禪。五饒益禪。六調伏禪。七
<lb ed="X" n="0721c11"/><lb ed="R107" n="0212b02"/>開覺禪。八等作禪。○八此世他世樂禪。謂修此定
<lb ed="X" n="0721c12"/><lb ed="R107" n="0212b03"/>能令衆生悉得現世未來一切之樂。名有九種。一
<lb ed="X" n="0721c13"/><lb ed="R107" n="0212b04"/>神足變現。調伏衆生禪。二隨說調伏衆生禪。三敎
<lb ed="X" n="0721c14"/><lb ed="R107" n="0212b05"/>誡變現調伏衆生禪。四爲惡衆生示惡趣禪。五失
<lb ed="X" n="0721c15"/><lb ed="R107" n="0212b06"/>辨衆生以辯饒益禪。六失念衆生以念饒益禪。七
<lb ed="X" n="0721c16"/><lb ed="R107" n="0212b07"/>造不顚倒論。微妙讚頌。爲令正法久住禪。八世間
<lb ed="X" n="0721c17"/><lb ed="R107" n="0212b08"/>技術義饒益攝取衆生禪。九暫息惡趣放光明禪。
<lb ed="X" n="0721c18"/><lb ed="R107" n="0212b09"/>○九淸淨淨禪。謂依此定。一切煩惱惑業悉皆斷
<lb ed="X" n="0721c19"/><lb ed="R107" n="0212b10"/>盡。卽得大菩提淸淨之果。名爲淸淨。重言淨者。以
<lb ed="X" n="0721c20"/><lb ed="R107" n="0212b11"/>淸淨之相。亦不可得也。名有十種。一世間淸淨淨
<lb ed="X" n="0721c21"/><lb ed="R107" n="0212b12"/>不味不染汚禪。二出世間淸淨淨禪。三方便淸淨
<lb ed="X" n="0721c22"/><lb ed="R107" n="0212b13"/>淨禪。四根本淸淨淨禪。五根本上勝進淸淨淨禪。
<lb ed="X" n="0721c23"/><lb ed="R107" n="0212b14"/>六入住起力淸淨淨禪。七捨復入力淸淨淨禪。八
<lb ed="X" n="0721c24"/><lb ed="R107" n="0212b15"/>神通所作力淸淨淨禪。九離一切見淸淨淨禪。十
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0722a" n="0722a"/>
<lb ed="X" n="0722a01"/><lb ed="R107" n="0212b16"/>煩惱智障斷淸淨淨禪。此九種大禪。出地持經中。
<lb ed="X" n="0722a02"/><lb ed="R107" n="0212b17"/>謂諸菩薩。旣披弘誓利益衆生。則當進修深廣大
<lb ed="X" n="0722a03"/><lb ed="R107" n="0212b18"/>行。然深廣之行。無過禪定。故言禪。則一切皆攝。所
<lb ed="X" n="0722a04"/><lb ed="R107" n="0213a01"/>謂若諸菩薩成道。轉法輪。入涅槃。勝妙功德。思惟
<lb ed="X" n="0722a05"/><lb ed="R107" n="0213a02"/>修法。利生方便。皆在其中。是故菩薩欲修六度萬
<lb ed="X" n="0722a06"/><lb ed="R107" n="0213a03"/>行。集諸福智。成無上道。當習此九種大禪然此九
<lb ed="X" n="0722a07"/><lb ed="R107" n="0213a04"/>禪。悉從三觀而得。三觀圓融。卽一中一切中。無空
<lb ed="X" n="0722a08"/><lb ed="R107" n="0213a05"/>無假而不中。是爲中道。故云學佛中道義。便獲九
<lb ed="X" n="0722a09"/><lb ed="R107" n="0213a06"/>種禪。釋第九戒竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a10"/><lb ed="R107" n="0213a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0722a1001"><l>金銀珍寶物</l><l>沙彌不受畜</l><l>設有檀越施</l>
<lb ed="X" n="0722a11"/><lb ed="R107" n="0213a08"/><l>以供佛法僧</l><l>爲彼興福故</l><l>乃聽而受用</l>
<lb ed="X" n="0722a12"/><lb ed="R107" n="0213a09"/><l>若自私積財</l><l>卽犯動<g ref="#CB15081">䇿</g>禁</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a13"/><lb ed="R107" n="0213a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0722a1301">此頌持犯之相。上二句遮禁。中四句開聽。後二句
<lb ed="X" n="0722a14"/><lb ed="R107" n="0213a11"/>違禁獲罪。金銀珍寶物者。金謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0722a1401" n="0722a1401"/><anchor xml:id="beg0722a1401" n="0722a1401"/>已<anchor xml:id="end0722a1401"/>成金。未成金。銀
<lb ed="X" n="0722a15"/><lb ed="R107" n="0213a12"/>謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0722a1501" n="0722a1501"/><anchor xml:id="beg0722a1501" n="0722a1501"/>已<anchor xml:id="end0722a1501"/>成銀。未成銀。珍寶物謂七寶及錢等。沙彌不
<lb ed="X" n="0722a16"/><lb ed="R107" n="0213a13"/>受畜者。受謂受取。畜謂畜持。如僧祇律云。時有比
<lb ed="X" n="0722a17"/><lb ed="R107" n="0213a14"/>丘。將一沙彌歸看親里。路經曠野。中道有非人。化
<lb ed="X" n="0722a18"/><lb ed="R107" n="0213a15"/>作龍形。右繞沙彌。以華散上。讚言善哉。大得善利。
<lb ed="X" n="0722a19"/><lb ed="R107" n="0213a16"/>比丘到親里<anchor xml:id="nkr_note_add_0722a1901" n="0722a1901"/><anchor xml:id="beg0722a1901" n="0722a1901"/>已<anchor xml:id="end0722a1901"/>。欲還。時親里婦言。道逈多乏。可持
<lb ed="X" n="0722a20"/><lb ed="R107" n="0213a17"/>是錢去。市易所須。沙彌受取。繫著衣頭而去。中道
<lb ed="X" n="0722a21"/><lb ed="R107" n="0213a18"/>非人見沙彌持錢在比丘後行。化作龍來。左繞沙
<lb ed="X" n="0722a22"/><lb ed="R107" n="0213b01"/>彌。以土坌上。說言。汝失善利。沙彌便啼。比丘顧問。
<lb ed="X" n="0722a23"/><lb ed="R107" n="0213b02"/>汝何故啼。沙彌言。我不憶有過。無故得惱。師言汝
<lb ed="X" n="0722a24"/><lb ed="R107" n="0213b03"/>有所捉耶。答曰。持是錢來。師言捨棄。棄<anchor xml:id="nkr_note_add_0722a2401" n="0722a2401"/><anchor xml:id="beg0722a2401" n="0722a2401"/>已<anchor xml:id="end0722a2401"/>。非人復
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0722b" n="0722b"/>
<lb ed="X" n="0722b01"/><lb ed="R107" n="0213b04"/>如前供養。有如是之失。妨道敗德。故佛喩之爲大
<lb ed="X" n="0722b02"/><lb ed="R107" n="0213b05"/>毒虵。是故不聽受畜。設有檀越施等者。設有。乃假
<lb ed="X" n="0722b03"/><lb ed="R107" n="0213b06"/>況之辭。檀施也。越度也。謂彼施主。能行檀度。卽便
<lb ed="X" n="0722b04"/><lb ed="R107" n="0213b07"/>越度貧窮苦海也。彼旣能施。故越度苦海。而所受
<lb ed="X" n="0722b05"/><lb ed="R107" n="0213b08"/>施者。豈當秘惜。爲有漏業。應更爲彼作福。轉供三
<lb ed="X" n="0722b06"/><lb ed="R107" n="0213b09"/>寶。是故聽受。如或不然。私畜卽犯沙彌戒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b07"/><lb ed="R107" n="0213b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0722b0701"><l>諸有快樂具</l><l>不可生貪愛</l><l>生死不斷絕</l>
<lb ed="X" n="0722b08"/><lb ed="R107" n="0213b11"/><l>因由貪著故</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b09"/><lb ed="R107" n="0213b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0722b0901">此頌生死根源也。諸有快樂。具不可生貪愛者。除
<lb ed="X" n="0722b10"/><lb ed="R107" n="0213b13"/>金銀錢寶外。所有衣服資具。幷餘翫物。亦不可愛
<lb ed="X" n="0722b11"/><lb ed="R107" n="0213b14"/>著也。生死不斷絕因用貪著故者。貪爲生死之根。
<lb ed="X" n="0722b12"/><lb ed="R107" n="0213b15"/>如蠅著唾。愛爲有漏之源。猶龜念水。所以愛不重
<lb ed="X" n="0722b13"/><lb ed="R107" n="0213b16"/>不生娑婆。欲得無生。當絕愛源。故云愛盡涅槃。是
<lb ed="X" n="0722b14"/><lb ed="R107" n="0213b17"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b15"/><lb ed="R107" n="0213b18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0722b1501"><l>世利不染身</l><l>恒修少欲行</l><l>聖法財日長</l>
<lb ed="X" n="0722b16"/><lb ed="R107" n="0214a01"/><l>當證十力智</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b17"/><lb ed="R107" n="0214a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0722b1701">此頌離染證道。行者不被世間名利染汚身心。常
<lb ed="X" n="0722b18"/><lb ed="R107" n="0214a03"/>修少欲知足之行。則信。施。戒。聞。慧。慚。愧。根。力。覺。道。
<lb ed="X" n="0722b19"/><lb ed="R107" n="0214a04"/>解脫。諸禪三昧。無量勝妙法財。晝夜增長矣。由此
<lb ed="X" n="0722b20"/><lb ed="R107" n="0214a05"/>增長圓滿。故於當來得證如來十種智力。一知是
<lb ed="X" n="0722b21"/><lb ed="R107" n="0214a06"/>處非處智力。謂佛於一切因緣果報。審實能知。如
<lb ed="X" n="0722b22"/><lb ed="R107" n="0214a07"/>作善業。卽知定得樂報。名知是處。若作惡業。得受
<lb ed="X" n="0722b23"/><lb ed="R107" n="0214a08"/>樂報。無有是處。名知非處。如是種種。皆悉徧知。二
<lb ed="X" n="0722b24"/><lb ed="R107" n="0214a09"/>知業智力。謂佛知一切衆生過去未來現在。業緣。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0722c" n="0722c"/>
<lb ed="X" n="0722c01"/><lb ed="R107" n="0214a10"/>果報。生處。皆悉徧知。三知定智力。謂佛知諸禪三
<lb ed="X" n="0722c02"/><lb ed="R107" n="0214a11"/>昧。自在無礙。其淺深次第。如實徧知。四知根智力。
<lb ed="X" n="0722c03"/><lb ed="R107" n="0214a12"/>謂佛於諸衆生根性勝劣。得果大小。皆實徧知。五
<lb ed="X" n="0722c04"/><lb ed="R107" n="0214a13"/>知欲智力。謂佛知諸衆生。種種欲樂。善惡不同。如
<lb ed="X" n="0722c05"/><lb ed="R107" n="0214a14"/>實徧知。六知性智力。謂佛知世間衆生種種界性
<lb ed="X" n="0722c06"/><lb ed="R107" n="0214a15"/>不同。如實徧知。七知至處道智力。謂佛於六道有
<lb ed="X" n="0722c07"/><lb ed="R107" n="0214a16"/>漏行所至處。涅槃無漏行所至處。如實徧知。八知
<lb ed="X" n="0722c08"/><lb ed="R107" n="0214a17"/>天眼智力。謂佛天眼淸淨。見諸衆生。死時生時。端
<lb ed="X" n="0722c09"/><lb ed="R107" n="0214a18"/>正醜陋。善惡業緣。如實徧知無礙。九知宿命智力。
<lb ed="X" n="0722c10"/><lb ed="R107" n="0214b01"/>謂佛知種種宿命。一世乃至百千萬世。一劫乃至
<lb ed="X" n="0722c11"/><lb ed="R107" n="0214b02"/>百千萬劫。我在彼中死此生彼。死彼生此。姓名。飮
<lb ed="X" n="0722c12"/><lb ed="R107" n="0214b03"/>食。壽命長短。如實徧知。十知永斷習氣智力。謂佛
<lb ed="X" n="0722c13"/><lb ed="R107" n="0214b04"/>於一切煩惱惑。及餘習氣。永斷不生。如實徧知。此
<lb ed="X" n="0722c14"/><lb ed="R107" n="0214b05"/>十通名爲力者。謂諸佛所得如實智用。通達一切
<lb ed="X" n="0722c15"/><lb ed="R107" n="0214b06"/>了了分明。無能壞。無能勝。故名爲力。諸大菩薩。亦
<lb ed="X" n="0722c16"/><lb ed="R107" n="0214b07"/>分得此智力。但比佛小劣。故沒不受名。如上所明
<lb ed="X" n="0722c17"/><lb ed="R107" n="0214b08"/>持戒發願修諸道品。幷九種大禪。多是菩薩所得
<lb ed="X" n="0722c18"/><lb ed="R107" n="0214b09"/>自行化他之法。今此十力乃諸佛所得自行化他
<lb ed="X" n="0722c19"/><lb ed="R107" n="0214b10"/>法門。故知菩薩持戒發願。不修道品除諸障惱。欲
<lb ed="X" n="0722c20"/><lb ed="R107" n="0214b11"/>得諸大禪定。無有是處。諸禪不具。欲證十力。亦無
<lb ed="X" n="0722c21"/><lb ed="R107" n="0214b12"/>是處。故第九淸淨淨禪。於一切煩惱惑業。悉皆斷
<lb ed="X" n="0722c22"/><lb ed="R107" n="0214b13"/>盡。卽得大菩提淸淨之果。是也。釋第十戒竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722c23"/><lb ed="R107" n="0214b14"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0722c2301"><l>如是十禁戒</l><l>前四爲根本</l><l>愼勿輕毀犯</l>
<lb ed="X" n="0722c24"/><lb ed="R107" n="0214b15"/><l>而失沙彌性</l><l>犯重如斷頭</l><l>不許更重受</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0723a" n="0723a"/>
<lb ed="X" n="0723a01"/><lb ed="R107" n="0214b16"/><l>比丘及菩薩</l><l>悉皆無其分</l><l>後六設有虧</l>
<lb ed="X" n="0723a02"/><lb ed="R107" n="0214b17"/><l>深慚向師悔</l><l>斷於後作心</l><l>戒品還圓淨</l>
<lb ed="X" n="0723a03"/><lb ed="R107" n="0214b18"/><l>犯罪無慚愧</l><l>覆藏不發露</l><l>罪垢日夜增</l>
<lb ed="X" n="0723a04"/><lb ed="R107" n="0215a01"/><l>後墮三惡道</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0723a05"/><lb ed="R107" n="0215a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0723a0501">此中四頌。統結前之十戒。初句總標。下句別結。先
<lb ed="X" n="0723a06"/><lb ed="R107" n="0215a03"/>結性戒。次結遮罪。如是十禁戒者。從初不殺。至後
<lb ed="X" n="0723a07"/><lb ed="R107" n="0215a04"/>不受畜金銀寶物。前四爲根本者。謂殺盜婬妄。爲
<lb ed="X" n="0723a08"/><lb ed="R107" n="0215a05"/>諸戒之根本。如樹之根。壞則枝葉花果悉皆墮落。
<lb ed="X" n="0723a09"/><lb ed="R107" n="0215a06"/>性戒亦爾。隨犯其一。餘悉失矣。沙彌性者。卽無作
<lb ed="X" n="0723a10"/><lb ed="R107" n="0215a07"/>戒體也。犯重如斷頭者。根本一毀。如人斷頭。終不
<lb ed="X" n="0723a11"/><lb ed="R107" n="0215a08"/>復活。故經云。若犯十戒中重戒。更受十戒。及比丘
<lb ed="X" n="0723a12"/><lb ed="R107" n="0215a09"/>戒。菩薩戒。無有是處。故云悉皆無其分。是知此戒。
<lb ed="X" n="0723a13"/><lb ed="R107" n="0215a10"/>能爲比丘戒。菩薩戒。乃至無上菩提。而作根本。故
<lb ed="X" n="0723a14"/><lb ed="R107" n="0215a11"/>云愼勿輕毀犯。後六設有虧深慚向師悔等者。謂
<lb ed="X" n="0723a15"/><lb ed="R107" n="0215a12"/>不飮酒。至不受畜金銀之六遮戒。設有虧犯。卽須
<lb ed="X" n="0723a16"/><lb ed="R107" n="0215a13"/>深生慚愧。向和尙。或阿闍梨。發露懺悔。誓不更作。
<lb ed="X" n="0723a17"/><lb ed="R107" n="0215a14"/>戒體還得淸淨圓滿。不同前四性戒。犯卽滅擯。不
<lb ed="X" n="0723a18"/><lb ed="R107" n="0215a15"/>通懺悔。言性戒者。無問受戒與不受戒作之性自
<lb ed="X" n="0723a19"/><lb ed="R107" n="0215a16"/>是惡。不由佛遮制故有善惡。作之卽墮落三途。若
<lb ed="X" n="0723a20"/><lb ed="R107" n="0215a17"/>受佛戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0723a2001" n="0723a2001"/><anchor xml:id="beg0723a2001" n="0723a2001"/>已<anchor xml:id="end0723a2001"/>。犯之更加違制之罪。言遮者。是佛遮制。
<lb ed="X" n="0723a21"/><lb ed="R107" n="0215a18"/>不聽沙彌違犯也。犯罪無愧慚覆藏不發露等者。
<lb ed="X" n="0723a22"/><lb ed="R107" n="0215b01"/>謂犯遮戒。不生慚愧之心。覆藏瑕玼。不肯向人發。
<lb ed="X" n="0723a23"/><lb ed="R107" n="0215b02"/>露。如盆覆草。晝夜增長。罪亦如是。因移果熟。卽便
<lb ed="X" n="0723a24"/><lb ed="R107" n="0215b03"/>墮落地獄餓鬼畜生三惡道中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0723a2401" n="0723a2401"/><anchor xml:id="beg0723a2401" n="0723a2401"/>已<anchor xml:id="end0723a2401"/>釋十戒竟。次釋
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0723b" n="0723b"/>
<lb ed="X" n="0723b01"/><lb ed="R107" n="0215b04"/>隨律行法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723b02"/><lb ed="R107" n="0215b05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0723b0201"><l>沙彌受戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0723b0201" n="0723b0201"/><anchor xml:id="beg0723b0201" n="0723b0201"/>已<anchor xml:id="end0723b0201"/></l><l>復有不應作</l><l>所謂弄兵杖</l>
<lb ed="X" n="0723b03"/><lb ed="R107" n="0215b06"/><l>恣意騎乘輿</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0723b04"/><lb ed="R107" n="0215b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0723b0401">此頌隨律行法初相。上二句總標。下皆別列。沙彌
<lb ed="X" n="0723b05"/><lb ed="R107" n="0215b08"/>受戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0723b0501" n="0723b0501"/><anchor xml:id="beg0723b0501" n="0723b0501"/>已<anchor xml:id="end0723b0501"/>者。揀非形同也。復有不應作者。除上十戒。
<lb ed="X" n="0723b06"/><lb ed="R107" n="0215b09"/>此下諸條軌則。違出離行。故不聽沙彌作也。所謂
<lb ed="X" n="0723b07"/><lb ed="R107" n="0215b10"/>弄兵杖者。所謂。乃發語之辭。爲下名句文身之綱
<lb ed="X" n="0723b08"/><lb ed="R107" n="0215b11"/>領也。弄謂爲戲弄。兵杖乃弓箭矛矟刃斧之總稱
<lb ed="X" n="0723b09"/><lb ed="R107" n="0215b12"/>也。恣意騎乘輿者。謂恣情肆意。乘車策馬等。沙彌
<lb ed="X" n="0723b10"/><lb ed="R107" n="0215b13"/>尼戒經云。自身無疾。不得乘車馬象。當念輕擧八
<lb ed="X" n="0723b11"/><lb ed="R107" n="0215b14"/>不思議神通之達。以爲車乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723b12"/><lb ed="R107" n="0215b15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0723b1201"><l>籠繫諸飛鳥</l><l>畜養於六畜</l><l>戲彈禽獸類</l>
<lb ed="X" n="0723b13"/><lb ed="R107" n="0215b16"/><l>看捕魚鱉等</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0723b14"/><lb ed="R107" n="0215b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0723b1401">此頌明殺因緣。籠謂牢籠。繫謂繫縛。諸飛鳥。是空
<lb ed="X" n="0723b15"/><lb ed="R107" n="0215b18"/>行衆生。畜養於六畜者。謂馬牛羊雞犬豕。爲俗之
<lb ed="X" n="0723b16"/><lb ed="R107" n="0216a01"/>所畜養。道與俗違。故不聽畜。若爲知時守護。聽畜
<lb ed="X" n="0723b17"/><lb ed="R107" n="0216a02"/>雄雞牡犬。飛曰禽。走曰獸。戲彈是殺法。魚鱉是水
<lb ed="X" n="0723b18"/><lb ed="R107" n="0216a03"/>族衆生。看捕是隨喜殺。等者。謂一切水陸空行衆
<lb ed="X" n="0723b19"/><lb ed="R107" n="0216a04"/>生。皆不得看他捕捉也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723b20"/><lb ed="R107" n="0216a05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0723b2001"><l>焚山堰塞瀆</l><l>墾掘幷耕犁</l><l>種植於五穀</l>
<lb ed="X" n="0723b21"/><lb ed="R107" n="0216a06"/><l>販賣賈客作</l><l>學習奇伎藝</l><l>地理及醫巫</l>
<lb ed="X" n="0723b22"/><lb ed="R107" n="0216a07"/><l>占相示吉凶</l><l>仰觀星曆數</l><l>談說國政事</l>
<lb ed="X" n="0723b23"/><lb ed="R107" n="0216a08"/><l>及與世言論</l><l>評議諸物價</l><l>與他共諍利</l>
<lb ed="X" n="0723b24"/><lb ed="R107" n="0216a09"/><l>馳騁於四方</l><l>邪求以活命</l><l>自作若敎他</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0723c" n="0723c"/>
<lb ed="X" n="0723c01"/><lb ed="R107" n="0216a10"/><l>盡犯沙彌行</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0723c02"/><lb ed="R107" n="0216a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0723c0201">此頌四邪命食。謂以邪法而自活命根也。焚卽燒
<lb ed="X" n="0723c03"/><lb ed="R107" n="0216a12"/>也。堰謂以物壅塞上流。令下水枯涸。殘害水族故
<lb ed="X" n="0723c04"/><lb ed="R107" n="0216a13"/>也。瀆謂江河淮濟溪溝之總名也。墾掘謂開闢田
<lb ed="X" n="0723c05"/><lb ed="R107" n="0216a14"/>地也。耕亦犁也。又人曰耕。牛曰犁。按世界初成。地
<lb ed="X" n="0723c06"/><lb ed="R107" n="0216a15"/>生粳米。不假人力。因世諍奪。粳米漸減。共立大人
<lb ed="X" n="0723c07"/><lb ed="R107" n="0216a16"/>王。爲衆處分。自大人王後。耕掘漸興矣。若按此土
<lb ed="X" n="0723c08"/><lb ed="R107" n="0216a17"/>神農氏。斵木爲耜。揉木爲耒。始敎民植五穀。至於
<lb ed="X" n="0723c09"/><lb ed="R107" n="0216a18"/>帝嚳之子后稷。好爲稼穡。舜因以掌農正。造牛犁
<lb ed="X" n="0723c10"/><lb ed="R107" n="0216b01"/>也。五穀如酒戒出。賤買貴賣曰販。行曰<anchor xml:id="nkr_note_add_0723c1001" n="0723c1001"/><anchor xml:id="beg0723c1001" n="0723c1001"/>商<anchor xml:id="end0723c1001"/>。坐曰賈。
<lb ed="X" n="0723c11"/><lb ed="R107" n="0216b02"/>客作卽受他雇也。學習奇伎藝者。謂學知日月五
<lb ed="X" n="0723c12"/><lb ed="R107" n="0216b03"/>星。原夢。地動。鬼語。鳥語。獸語。占相豐險。日月五星
<lb ed="X" n="0723c13"/><lb ed="R107" n="0216b04"/>相鬬。醫藥。章算。數卜。歌舞。伎樂。諸工巧技術也。談
<lb ed="X" n="0723c14"/><lb ed="R107" n="0216b05"/>說國政事及與世言論者。國以正理立法曰政。政
<lb ed="X" n="0723c15"/><lb ed="R107" n="0216b06"/>之所行曰事。非經律之語。曰世論。沙彌尼戒經云。
<lb ed="X" n="0723c16"/><lb ed="R107" n="0216b07"/>不得論說俗事。不講王者臣吏賊事。是也。四邪命
<lb ed="X" n="0723c17"/><lb ed="R107" n="0216b08"/>食者。一下口食。謂種植田園。和合湯藥也。二仰口
<lb ed="X" n="0723c18"/><lb ed="R107" n="0216b09"/>食。謂仰觀星宿日月。風雨雷電霹<g ref="#CB15439">𮦷</g>。術數之學也。
<lb ed="X" n="0723c19"/><lb ed="R107" n="0216b10"/>三方口食。謂曲媚豪勢。通使四方。巧言多求也。四
<lb ed="X" n="0723c20"/><lb ed="R107" n="0216b11"/>維口食。謂學習種種奇藝。呪術。瞻相。卜算。四方馳
<lb ed="X" n="0723c21"/><lb ed="R107" n="0216b12"/>求也。焚山塞瀆墾掘耕犁種植醫藥。是下口食。學
<lb ed="X" n="0723c22"/><lb ed="R107" n="0216b13"/>習奇藝地理占相。是維口食。觀星曆數。是仰口食。
<lb ed="X" n="0723c23"/><lb ed="R107" n="0216b14"/>談說國政。世間言論。評議物價。馳騁四方。並屬方
<lb ed="X" n="0723c24"/><lb ed="R107" n="0216b15"/>口食也。販賣客作。與他諍利。悉是邪求。乃至戲弄
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0724a" n="0724a"/>
<lb ed="X" n="0724a01"/><lb ed="R107" n="0216b16"/>兵杖。看捕魚鱉等。皆非隨順法。故自作敎他。盡犯
<lb ed="X" n="0724a02"/><lb ed="R107" n="0216b17"/>沙彌行。沙彌出家。爲修道業。棄世緣務。閒居靜處。
<lb ed="X" n="0724a03"/><lb ed="R107" n="0216b18"/>捨四邪命奉。四正敎。一居深山菜根草果。隨得資
<lb ed="X" n="0724a04"/><lb ed="R107" n="0217a01"/>身。二常行乞食。三檀越送食。四僧中淨食。是釋子
<lb ed="X" n="0724a05"/><lb ed="R107" n="0217a02"/>淸淨自活。不爲邪求惡求也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0724a06"/><lb ed="R107" n="0217a03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0724a0601"><l>非賢不可友</l><l>非聖不可宗</l><l>莫與年少交</l>
<lb ed="X" n="0724a07"/><lb ed="R107" n="0217a04"/><l>狎近而親厚</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0724a08"/><lb ed="R107" n="0217a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0724a0801">此頌親師擇友。謂友須良朋。師宗明哲。近必耆德。
<lb ed="X" n="0724a09"/><lb ed="R107" n="0217a06"/>莫交年少。日近時親。情染漸染。敗名喪德。由此始
<lb ed="X" n="0724a10"/><lb ed="R107" n="0217a07"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0724a11"/><lb ed="R107" n="0217a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0724a1101"><l>在家出家女</l><l>居止勿同處</l><l>路逢不相談</l>
<lb ed="X" n="0724a12"/><lb ed="R107" n="0217a09"/><l>亦不共船載</l><l>書疏絕往來</l><l>無令浣割裁</l>
<lb ed="X" n="0724a13"/><lb ed="R107" n="0217a10"/><l>不從彼乞求</l><l>貸借與贈遺</l><l>彼若惠施<anchor xml:id="nkr_note_add_0724a1301" n="0724a1301"/><anchor xml:id="beg0724a1301" n="0724a1301"/>己<anchor xml:id="end0724a1301"/></l>
<lb ed="X" n="0724a14"/><lb ed="R107" n="0217a11"/><l>無宜輒受取</l><l>設持於異物</l><l>亦無察視之</l>
<lb ed="X" n="0724a15"/><lb ed="R107" n="0217a12"/><l>若彼請法時</l><l>傍有宿德人</l><l>或彼所尊者</l>
<lb ed="X" n="0724a16"/><lb ed="R107" n="0217a13"/><l>乃可而爲說</l><l>說<anchor xml:id="nkr_note_add_0724a1601" n="0724a1601"/><anchor xml:id="beg0724a1601" n="0724a1601"/>已<anchor xml:id="end0724a1601"/>默然止</l><l>不得笑露齒</l>
<lb ed="X" n="0724a17"/><lb ed="R107" n="0217a14"/><l>所有非法事</l><l>盡皆不得爲</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0724a18"/><lb ed="R107" n="0217a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0724a1801">此頌男女道俗之別也。出家女。卽沙彌尼。式叉尼。
<lb ed="X" n="0724a19"/><lb ed="R107" n="0217a16"/>比丘尼。在家女。則優婆夷。居士婦。寡女。處女。童女。
<lb ed="X" n="0724a20"/><lb ed="R107" n="0217a17"/>如是諸女。皆不得同居共載。書疏往來。路逢接對。
<lb ed="X" n="0724a21"/><lb ed="R107" n="0217a18"/>亦無從乞貸贈。彼若布施。師聽方受。縱持奇物。亦
<lb ed="X" n="0724a22"/><lb ed="R107" n="0217b01"/>不瞻視。若請說法。傍有耆老宿德。或彼父母叔伯
<lb ed="X" n="0724a23"/><lb ed="R107" n="0217b02"/>尊人。乃可爲說。語默動靜。須依法律。所有一切不
<lb ed="X" n="0724a24"/><lb ed="R107" n="0217b03"/>相應事。盡皆不得作。釋隨律行相竟。次釋威儀。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0724b" n="0724b"/>
<lb ed="X" n="0724b01"/><lb ed="R107" n="0217b04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0724b0101"><l>求寂諸威儀</l><l>律藏中廣備</l><l>爲利初學故</l>
<lb ed="X" n="0724b02"/><lb ed="R107" n="0217b05"/><l>今當說少分</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0724b03"/><lb ed="R107" n="0217b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0724b0301">此頌威儀法式。茲總標。次別出。求寂威儀。備載沙
<lb ed="X" n="0724b04"/><lb ed="R107" n="0217b07"/>彌十戒經中。共有七十二種。今以初學。未能全習。
<lb ed="X" n="0724b05"/><lb ed="R107" n="0217b08"/>故略出少分。以便行持。後當廣學。方爲應法也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0724b06"/><lb ed="R107" n="0217b09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0724b0601"><l>旣爲出家者</l><l>夜當少眠臥</l><l>中夜過應起</l>
<lb ed="X" n="0724b07"/><lb ed="R107" n="0217b10"/><l>盥潄嚼齒木</l><l>徐步參師房</l><l>以指輕擊戶</l>
<lb ed="X" n="0724b08"/><lb ed="R107" n="0217b11"/><l>入<anchor xml:id="nkr_note_add_0724b0801" n="0724b0801"/><anchor xml:id="beg0724b0801" n="0724b0801"/>已<anchor xml:id="end0724b0801"/>問訊師</l><l>夜臥安樂否</l><l>具水及楊枝</l>
<lb ed="X" n="0724b09"/><lb ed="R107" n="0217b12"/><l>澡豆幷坐物</l><l>取衣輕抖擻</l><l>兩手而擎授</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0724b10"/><lb ed="R107" n="0217b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0724b1001">此頌臥起法。上二頌。是自行。後一頌。是事師。佛法
<lb ed="X" n="0724b11"/><lb ed="R107" n="0217b14"/>中一夜分三時。初夜後夜。執勞服役。<g ref="#CB04114">𮘗</g>誦禪思。中
<lb ed="X" n="0724b12"/><lb ed="R107" n="0217b15"/>夜方爲臥息。當起在師前。臥在師後。問訊者。卽是
<lb ed="X" n="0724b13"/><lb ed="R107" n="0217b16"/>問師夜臥安樂否。四大平和否。動止輕利飮食消
<lb ed="X" n="0724b14"/><lb ed="R107" n="0217b17"/>否。楊枝卽齒木之別名。除諸毒樹。餘一切苦澀辛
<lb ed="X" n="0724b15"/><lb ed="R107" n="0217b18"/>酸枝條。皆可作齒木。藻豆是去垢膩之物。抖擻爲
<lb ed="X" n="0724b16"/><lb ed="R107" n="0218a01"/>除塵。及防毒蟲之類。律云。每於晨旦。先嚼齒木。次
<lb ed="X" n="0724b17"/><lb ed="R107" n="0218a02"/>可就師奉其齒木。藻豆水巾。敷置坐處。令安穩<anchor xml:id="nkr_note_add_0724b1701" n="0724b1701"/><anchor xml:id="beg0724b1701" n="0724b1701"/>已<anchor xml:id="end0724b1701"/>。
<lb ed="X" n="0724b18"/><lb ed="R107" n="0218a03"/>然後禮敬尊儀。旋繞佛殿。是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0724b19"/><lb ed="R107" n="0218a04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0724b1901"><l>禮敬於三尊</l><l>向師爲畔睇</l><l>溫故以受新</l>
<lb ed="X" n="0724b20"/><lb ed="R107" n="0218a05"/><l>寸陰無虗度</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0724b21"/><lb ed="R107" n="0218a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0724b2101">此頌明禮誦法。三尊者。謂佛法僧三寶。天上天下。
<lb ed="X" n="0724b22"/><lb ed="R107" n="0218a07"/>所共尊重。故云三尊。畔睇。此云禮敬。舊曰和南。訛
<lb ed="X" n="0724b23"/><lb ed="R107" n="0218a08"/>也。寸陰無虗度者。古人輕尺璧而貴寸陰。況出家
<lb ed="X" n="0724b24"/><lb ed="R107" n="0218a09"/>求超生死。而不精勤策勵溫故知新可乎。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0724c" n="0724c"/>
<lb ed="X" n="0724c01"/><lb ed="R107" n="0218a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0724c0101"><l>次疊臥衣被</l><l>拂拭牀枕席</l><l>垂手出溺罐</l>
<lb ed="X" n="0724c02"/><lb ed="R107" n="0218a11"/><l>勿唾起嫌心</l><l>掃地益澡水</l><l>淨洗甁鉢器</l>
<lb ed="X" n="0724c03"/><lb ed="R107" n="0218a12"/><l>合掌向師問</l><l>宜進何所食</l><l>爲治饑病故</l>
<lb ed="X" n="0724c04"/><lb ed="R107" n="0218a13"/><l>隨敎恭謹作</l><l>食<anchor xml:id="nkr_note_add_0724c0401" n="0724c0401"/><anchor xml:id="beg0724c0401" n="0724c0401"/>已<anchor xml:id="end0724c0401"/>淨掃除</l><l>洗鉢而藏弆</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0724c05"/><lb ed="R107" n="0218a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0724c0501">此頌晨朝敬事法。初頌淨房舍臥具等。次頌淨飮
<lb ed="X" n="0724c06"/><lb ed="R107" n="0218a15"/>食甁鉢等。然事師如事佛。故律云。弟子於師主處。
<lb ed="X" n="0724c07"/><lb ed="R107" n="0218a16"/>常懷恭敬。有畏懼心。不爲名聞利養。當須早起。親
<lb ed="X" n="0724c08"/><lb ed="R107" n="0218a17"/>問於師。興居安利。除小便器。爲按摩身。云云。澡水
<lb ed="X" n="0724c09"/><lb ed="R107" n="0218a18"/>謂盥手水。凡爲出家者。所受飮食。皆作藥想。爲治
<lb ed="X" n="0724c10"/><lb ed="R107" n="0218b01"/>饑瘡。以成道故。方受飮食。所有作爲。須先白師。師
<lb ed="X" n="0724c11"/><lb ed="R107" n="0218b02"/>若聽許。依敎恭敬謹愼而作。且如欲食白者。須就
<lb ed="X" n="0724c12"/><lb ed="R107" n="0218b03"/>師一禮。胡跪白云。和尙存念。我今請白。洗手洗器。
<lb ed="X" n="0724c13"/><lb ed="R107" n="0218b04"/>欲爲食事。不審宜進何食。諸餘白事。類此應知。如
<lb ed="X" n="0724c14"/><lb ed="R107" n="0218b05"/>有多事。一時幷白亦得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0724c15"/><lb ed="R107" n="0218b06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0724c1501"><l>或坐或經行</l><l>若誦若禪思</l><l>戒定慧薰修</l>
<lb ed="X" n="0724c16"/><lb ed="R107" n="0218b07"/><l>疾證如來地</l><l>請法當諦受</l><l>受<anchor xml:id="nkr_note_add_0724c1601" n="0724c1601"/><anchor xml:id="beg0724c1601" n="0724c1601"/>已<anchor xml:id="end0724c1601"/>如敎行</l>
<lb ed="X" n="0724c17"/><lb ed="R107" n="0218b08"/><l>出家不依敎</l><l>福德日消減</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0724c18"/><lb ed="R107" n="0218b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0724c1801">此頌聞思修證也。誦謂學習經律論也。禪思謂修
<lb ed="X" n="0724c19"/><lb ed="R107" n="0218b10"/>觀參究等。法門雖衆。不出戒定慧學。戒能防非止
<lb ed="X" n="0724c20"/><lb ed="R107" n="0218b11"/>惡。定能截妄馳求。慧能破惑證眞。三學斯進。故得
<lb ed="X" n="0724c21"/><lb ed="R107" n="0218b12"/>疾證如來普光明地。若聞而不思。如聞人說食。思
<lb ed="X" n="0724c22"/><lb ed="R107" n="0218b13"/>而不修。如人想食。是二終不能自飽。何由疾證如
<lb ed="X" n="0724c23"/><lb ed="R107" n="0218b14"/>來地乎。若出家不依師敎。禪思諷誦作福。則虗度
<lb ed="X" n="0724c24"/><lb ed="R107" n="0218b15"/>光陰。徒消信施。故福德日消。罪根日茂矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0725a" n="0725a"/>
<lb ed="X" n="0725a01"/><lb ed="R107" n="0218b16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0725a0101"><l>朝暮午三時</l><l>禮敬問訊師</l><l>師語勿逆語</l>
<lb ed="X" n="0725a02"/><lb ed="R107" n="0218b17"/><l>答對須分明</l><l>若被師訶責</l><l>無得起嫌恨</l>
<lb ed="X" n="0725a03"/><lb ed="R107" n="0218b18"/><l>悔罪請容恕</l><l>慚愧而悛除</l><l>懺謝師不<g ref="#CB04676">𠃔</g></l>
<lb ed="X" n="0725a04"/><lb ed="R107" n="0219a01"/><l>慇懃三悔過</l><l>或請知識人</l><l>求師乞恕罪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0725a05"/><lb ed="R107" n="0219a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0725a0501">此頌恭順之儀。朝暮午三時禮敬問訊師者。謂於
<lb ed="X" n="0725a06"/><lb ed="R107" n="0219a03"/>日日中。三時禮拜問訊興居也。師語勿逆語答對
<lb ed="X" n="0725a07"/><lb ed="R107" n="0219a04"/>須分明者。謂師有所言敎。語聲未斷。不得進言。凡
<lb ed="X" n="0725a08"/><lb ed="R107" n="0219a05"/>有所問。須諦領旨。答對。分明。若被訶責。當須敬順。
<lb ed="X" n="0725a09"/><lb ed="R107" n="0219a06"/>請罪悔過。而悛革之。若師不聽懺時。慇懃再三悔
<lb ed="X" n="0725a10"/><lb ed="R107" n="0219a07"/>過。由復不聽。應請師之親友知識。或自善伴。求師
<lb ed="X" n="0725a11"/><lb ed="R107" n="0219a08"/>乞恕。不得悖戾嫌恨。自招墮落之愆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725a12"/><lb ed="R107" n="0219a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0725a1201"><l>一切所作爲</l><l>皆須先白師</l><l>唯除便利事</l>
<lb ed="X" n="0725a13"/><lb ed="R107" n="0219a10"/><l>七七尋內行</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0725a14"/><lb ed="R107" n="0219a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0725a1401">此頌啓白事儀。內法傳云。凡剃髮披縵條。及受近
<lb ed="X" n="0725a15"/><lb ed="R107" n="0219a12"/>圓<anchor xml:id="nkr_note_add_0725a1501" n="0725a1501"/><anchor xml:id="beg0725a1501" n="0725a1501"/>已<anchor xml:id="end0725a1501"/>。律云。唯除五事不白。自外一一皆須白師。不
<lb ed="X" n="0725a16"/><lb ed="R107" n="0219a13"/>白得罪。五事者。一嚼齒木。二飮水。三大便。四小便。
<lb ed="X" n="0725a17"/><lb ed="R107" n="0219a14"/>五界內四十九尋內禮塔。師乃量事度時。與其進
<lb ed="X" n="0725a18"/><lb ed="R107" n="0219a15"/>止。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725a19"/><lb ed="R107" n="0219a16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0725a1901"><l>師若不在時</l><l>當依淨僧住</l><l>比丘耆宿衆</l>
<lb ed="X" n="0725a20"/><lb ed="R107" n="0219a17"/><l>咸應生恭順</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0725a21"/><lb ed="R107" n="0219a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0725a2101">此頌依敬法。若師外行他宿。當依止淨衆有德人
<lb ed="X" n="0725a22"/><lb ed="R107" n="0219b01"/>住。大僧耆宿。皆須敬順。不得輕慢。及呼名喚字等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725a23"/><lb ed="R107" n="0219b02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0725a2301"><l>師座及牀榻</l><l>沙彌不得坐</l><l>自坐勿交足</l>
<lb ed="X" n="0725a24"/><lb ed="R107" n="0219b03"/><l>立時兩脚齊</l><l>齊整著衣裳</l><l>正身徐步行</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0725b" n="0725b"/>
<lb ed="X" n="0725b01"/><lb ed="R107" n="0219b04"/><l>噴嚏呵欠來</l><l>衣手掩葢口</l><l>洟唾嚼楊枝</l>
<lb ed="X" n="0725b02"/><lb ed="R107" n="0219b05"/><l>並須向屛處</l><l>唾擲棄諸物</l><l>須謦或彈指</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0725b03"/><lb ed="R107" n="0219b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0725b0301">此頌行坐動靜之儀。沙彌於師牀座。應當尊重。不
<lb ed="X" n="0725b04"/><lb ed="R107" n="0219b07"/>得輕自坐臥。所有威儀。咸須依佛法律。方名越俗
<lb ed="X" n="0725b05"/><lb ed="R107" n="0219b08"/>之賓。掩口及向屛處者。謂恐觸忤尊人。及令見者
<lb ed="X" n="0725b06"/><lb ed="R107" n="0219b09"/>生嫌惡心。謦卽謦欬。輕曰謦。重曰欬。所謂謦欬之
<lb ed="X" n="0725b07"/><lb ed="R107" n="0219b10"/>聲是也。凡所涕唾棄擲諸物。皆當謦欬。或彈指作
<lb ed="X" n="0725b08"/><lb ed="R107" n="0219b11"/>聲。以警人及非人。無致悞觸。自損損他也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725b09"/><lb ed="R107" n="0219b12"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0725b0901"><l>若取楊枝時</l><l>呪願彼樹神</l><l>樹下水邊處</l>
<lb ed="X" n="0725b10"/><lb ed="R107" n="0219b13"/><l>咸須誦伽陀</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0725b11"/><lb ed="R107" n="0219b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0725b1101">此頌呪願法。一切草木華果。皆有鬼神依住。故須
<lb ed="X" n="0725b12"/><lb ed="R107" n="0219b15"/>誦佛偈呪。令其聞法喜捨。無至有觸忤禍咎。若爲
<lb ed="X" n="0725b13"/><lb ed="R107" n="0219b16"/>三寶須伐大樹。應預前三日設祭。呪願啓白。讚歎
<lb ed="X" n="0725b14"/><lb ed="R107" n="0219b17"/>布施功德。無有異相。方可伐之。梵語伽陀。此云頌。
<lb ed="X" n="0725b15"/><lb ed="R107" n="0219b18"/>舊云偈。謂佛所說偈頌。若讀誦時。有大威力。或至
<lb ed="X" n="0725b16"/><lb ed="R107" n="0220a01"/>河池泉井。洗浴飮水之時。或於樹下晏息取涼。或
<lb ed="X" n="0725b17"/><lb ed="R107" n="0220a02"/>入神堂及壇場地。踐佛塔影。或自影蔽聖容。或禮
<lb ed="X" n="0725b18"/><lb ed="R107" n="0220a03"/>拜尊儀。或入城村客舍。或食罷時。或掃灑塔寺等
<lb ed="X" n="0725b19"/><lb ed="R107" n="0220a04"/>事。皆須口誦伽陀。奉行獲福。若故心違慢聖敎。咸
<lb ed="X" n="0725b20"/><lb ed="R107" n="0220a05"/>悉得罪。伽陀曰。世間五欲樂。或復諸天樂。若比愛
<lb ed="X" n="0725b21"/><lb ed="R107" n="0220a06"/>盡樂。千分不及一。由集能生苦。因苦復生集。八聖
<lb ed="X" n="0725b22"/><lb ed="R107" n="0220a07"/>道能超。至妙涅槃處。所爲布施者。必獲其義利。若
<lb ed="X" n="0725b23"/><lb ed="R107" n="0220a08"/>爲樂故施。後必得安樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725b24"/><lb ed="R107" n="0220a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0725b2401"><l>取水應觀蟲</l><l>蟲細至心察</l><l>有蟲密囊濾</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0725c" n="0725c"/>
<lb ed="X" n="0725c01"/><lb ed="R107" n="0220a10"/><l>無乃聽飮用</l><l>停水喜生蟲</l><l>三時恒觀看</l>
<lb ed="X" n="0725c02"/><lb ed="R107" n="0220a11"/><l>知蟲故飮者</l><l>隨死數獲罪</l><l>囊中濾得蟲</l>
<lb ed="X" n="0725c03"/><lb ed="R107" n="0220a12"/><l>輕覆著淨器</l><l>持至取水處</l><l>徐放勿傷死</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0725c04"/><lb ed="R107" n="0220a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0725c0401">此頌濾水觀蟲。以防殺業也。凡於河池溪井取水。
<lb ed="X" n="0725c05"/><lb ed="R107" n="0220a14"/>或飮或用。須以白碟盛水觀察。無蟲方用。有卽以
<lb ed="X" n="0725c06"/><lb ed="R107" n="0220a15"/>密絹濾之。囊中之蟲。輕翻淨器中。送還本處。或置
<lb ed="X" n="0725c07"/><lb ed="R107" n="0220a16"/>七日不乾池水中。並須輕手徐放。不得懸棄。令蟲
<lb ed="X" n="0725c08"/><lb ed="R107" n="0220a17"/>悶絕而死。若不流水。蟲生無恒。故須三時諦觀諦
<lb ed="X" n="0725c09"/><lb ed="R107" n="0220a18"/>察。佛制出家五衆。行必持囊。若故違者。隨蟲死數。
<lb ed="X" n="0725c10"/><lb ed="R107" n="0220b01"/>獲罪多少。如義淨三藏云。若行三五里。無囊不去。
<lb ed="X" n="0725c11"/><lb ed="R107" n="0220b02"/>若知寺不濾水。不合飡飮。渴死長途。足爲龜鏡。如
<lb ed="X" n="0725c12"/><lb ed="R107" n="0220b03"/>來聖敎。慈悲爲本。性罪之內。殺生最初。是故智人。
<lb ed="X" n="0725c13"/><lb ed="R107" n="0220b04"/>特宜存護。若將此爲輕者。更復何有重哉。設使學
<lb ed="X" n="0725c14"/><lb ed="R107" n="0220b05"/>通三藏。坐證四禪。鎭想無生。澄心空理。若不護命。
<lb ed="X" n="0725c15"/><lb ed="R107" n="0220b06"/>依敎奉行。終亦不免佛所呵責。十惡初罪。誰代受
<lb ed="X" n="0725c16"/><lb ed="R107" n="0220b07"/>之。且如見人放生。不過數口。衆共聚看。彈指稱善。
<lb ed="X" n="0725c17"/><lb ed="R107" n="0220b08"/>寧知房內用水。日殺千生萬生。旣知理敎不輕。宜
<lb ed="X" n="0725c18"/><lb ed="R107" n="0220b09"/>應細濾細察。自利利他。善護善思。復有令人耕田
<lb ed="X" n="0725c19"/><lb ed="R107" n="0220b10"/>種植。規圖小利。不見大尤。水陸俱傷。殺生無數。斯
<lb ed="X" n="0725c20"/><lb ed="R107" n="0220b11"/>之罪咎。欲如之何。直如束手泉門。任他分處。故經
<lb ed="X" n="0725c21"/><lb ed="R107" n="0220b12"/>云。殺生之罪。當墮三途。設得爲人。短命多病。嗚呼
<lb ed="X" n="0725c22"/><lb ed="R107" n="0220b13"/>此苦。誰當受之。脫有能爲。善哉甚善。可謂釋迦末
<lb ed="X" n="0725c23"/><lb ed="R107" n="0220b14"/>法。共結慈念之因。彌勒初成。俱證無生之果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725c24"/><lb ed="R107" n="0220b15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0725c2401"><l>用水須護淨</l><l>淨汚勿相觸</l><l>一切淨觸物</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0726a" n="0726a"/>
<lb ed="X" n="0726a01"/><lb ed="R107" n="0220b16"/><l>護淨並須知</l><l>出家當淨潔</l><l>免招黑業殃</l>
<lb ed="X" n="0726a02"/><lb ed="R107" n="0220b17"/><l>世尊金口言</l><l>豈容不信受</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a03"/><lb ed="R107" n="0220b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0726a0301">此頌明物分淨觸。觸者觸犯也。又汚也。飮用之水
<lb ed="X" n="0726a04"/><lb ed="R107" n="0221a01"/>名淨。洗濯之水名觸。上身所用之物名淨。下身所
<lb ed="X" n="0726a05"/><lb ed="R107" n="0221a02"/>用之物名觸。不得以汚觸淨。若手觸汚。須盥<anchor xml:id="nkr_note_add_0726a0501" n="0726a0501"/><anchor xml:id="beg0726a0501" n="0726a0501"/>已<anchor xml:id="end0726a0501"/>。然
<lb ed="X" n="0726a06"/><lb ed="R107" n="0221a03"/>後執淨。免招黑業殃者。昔有一比丘精進。爲僧執
<lb ed="X" n="0726a07"/><lb ed="R107" n="0221a04"/>事。常以手拄僧盛食等器。敎令取用。死墮餓鬼中。
<lb ed="X" n="0726a08"/><lb ed="R107" n="0221a05"/>蟲咬身痛。兩手擘胸裂肉。欲取糞食。諸鬼推排。不
<lb ed="X" n="0726a09"/><lb ed="R107" n="0221a06"/>能得前。餓極欲死。搏喉吹<g ref="#CB01834">𠹀</g>。而大呻喚。求僧呪願。
<lb ed="X" n="0726a10"/><lb ed="R107" n="0221a07"/>方得糞食。昔佛入城。見一人脊背皆黑。而吿阿難
<lb ed="X" n="0726a11"/><lb ed="R107" n="0221a08"/>曰。此人往昔於迦葉佛法中出家。遂以隨宜惡物。
<lb ed="X" n="0726a12"/><lb ed="R107" n="0221a09"/>襯僧臥具。由彼昔時黑業惡報。墮於地獄。又五百
<lb ed="X" n="0726a13"/><lb ed="R107" n="0221a10"/>生中。常招黑背。此之二緣。出五百問。及根本部中。
<lb ed="X" n="0726a14"/><lb ed="R107" n="0221a11"/>餘如護淨經說。自須愼之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a15"/><lb ed="R107" n="0221a12"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0726a1501"><l>淨手持香華</l><l>不應先聞齅</l><l>萎華棄淨處</l>
<lb ed="X" n="0726a16"/><lb ed="R107" n="0221a13"/><l>無令足踐踏</l><l>爐甁皆淨拭</l><l>椅案悉除塵</l>
<lb ed="X" n="0726a17"/><lb ed="R107" n="0221a14"/><l>經書供養具</l><l>不得以口吹</l><l>凡爲禮誦習</l>
<lb ed="X" n="0726a18"/><lb ed="R107" n="0221a15"/><l>咸應淨盥潄</l><l>看經勿談話</l><l>如對世尊容</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a19"/><lb ed="R107" n="0221a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0726a1901">此頌絜敬之法。經是佛語。亦是佛師。一切諸佛。由
<lb ed="X" n="0726a20"/><lb ed="R107" n="0221a17"/>斯而成正覺。故須恭敬。如對世尊容。如因果經云。
<lb ed="X" n="0726a21"/><lb ed="R107" n="0221a18"/>觸手請經。當獲廁中蟲報。其餘潔敬。可自知之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a22"/><lb ed="R107" n="0221b01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0726a2201"><l>師若出外時</l><l>守房勤習誦</l><l>回當却迎逆</l>
<lb ed="X" n="0726a23"/><lb ed="R107" n="0221b02"/><l>接持衣鉢等</l><l>若喚同行時</l><l>低頭隨後去</l>
<lb ed="X" n="0726a24"/><lb ed="R107" n="0221b03"/><l>輕步勿揚塵</l><l>足莫踏師影</l><l>到處應側侍</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0726b" n="0726b"/>
<lb ed="X" n="0726b01"/><lb ed="R107" n="0221b04"/><l>敎坐乃可坐</l><l>有問方隨答</l><l>無得擅出言</l>
<lb ed="X" n="0726b02"/><lb ed="R107" n="0221b05"/><l>歸寺爲解勞</l><l>敷座令消息</l><l>日沒淨浣潄</l>
<lb ed="X" n="0726b03"/><lb ed="R107" n="0221b06"/><l>遶塔禮正覺</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0726b04"/><lb ed="R107" n="0221b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0726b0401">此頌隨師行住之儀。守房應習誦者。令無掉擧放
<lb ed="X" n="0726b05"/><lb ed="R107" n="0221b08"/>逸虗度光陰也。低頭隨後者。謂不得左右顧視。看
<lb ed="X" n="0726b06"/><lb ed="R107" n="0221b09"/>他奇物。而亂念失儀也。無得擅出言者。謂師不問。
<lb ed="X" n="0726b07"/><lb ed="R107" n="0221b10"/>無得矜誇。擅自出言也。爲解勞者。敷座。按摩。問訊
<lb ed="X" n="0726b08"/><lb ed="R107" n="0221b11"/>等。是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726b09"/><lb ed="R107" n="0221b12"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0726b0901"><l>夜暗明燈燭</l><l>慈心以物覆</l><l>護彼諸蟲蛾</l>
<lb ed="X" n="0726b10"/><lb ed="R107" n="0221b13"/><l>自獲善果報</l><l>燈有食火蟲</l><l>滅愼無口吹</l>
<lb ed="X" n="0726b11"/><lb ed="R107" n="0221b14"/><l>應用物徐隱</l><l>活蟲不失儀</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0726b12"/><lb ed="R107" n="0221b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0726b1201">此頌護生順法之儀。欲明燈時。應先然佛燈。次然
<lb ed="X" n="0726b13"/><lb ed="R107" n="0221b16"/>餘處燈。以慈心護生。故用物覆<g ref="#CB00746">𦋐</g>。無致傷諸蟲蛾。
<lb ed="X" n="0726b14"/><lb ed="R107" n="0221b17"/>燈有食火之蟲。恐人口氣損彼。故不聽口吹。應用
<lb ed="X" n="0726b15"/><lb ed="R107" n="0221b18"/>物剔去燋炷。徐徐隱滅。旣無傷生之過。復不失自
<lb ed="X" n="0726b16"/><lb ed="R107" n="0222a01"/>威儀。是爲自利利他也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726b17"/><lb ed="R107" n="0222a02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0726b1701"><l>夜臥莫先師</l><l>爲師按摩體</l><l>敎臥乃當去</l>
<lb ed="X" n="0726b18"/><lb ed="R107" n="0222a03"/><l>出房輕閉戶</l><l>未至中夜時</l><l>由當勤禪誦</l>
<lb ed="X" n="0726b19"/><lb ed="R107" n="0222a04"/><l>臥法如獅王</l><l>右脇累兩足</l><l>繫念心在明</l>
<lb ed="X" n="0726b20"/><lb ed="R107" n="0222a05"/><l>不可恣情臥</l><l>出家貪睡眠</l><l>失慧長愚冥</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0726b21"/><lb ed="R107" n="0222a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0726b2101">此頌坐臥法。應起在師前。臥在師後。師欲臥時。爲
<lb ed="X" n="0726b22"/><lb ed="R107" n="0222a07"/>師按摩身體。令四大調適。勿生厭心。以乖敬順之
<lb ed="X" n="0726b23"/><lb ed="R107" n="0222a08"/>本。勤禪誦者。禪謂坐禪。誦謂讀誦經律也。臥法如
<lb ed="X" n="0726b24"/><lb ed="R107" n="0222a09"/>獅王者。經云。獸王師子。若欲眠時。足足相累。伸尾
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0726c" n="0726c"/>
<lb ed="X" n="0726c01"/><lb ed="R107" n="0222a10"/>在後。右脅而臥。比丘初夜。或經行。或坐禪。至中夜
<lb ed="X" n="0726c02"/><lb ed="R107" n="0222a11"/>時入室。如師子王臥。意係明想。正念正智。恒念起
<lb ed="X" n="0726c03"/><lb ed="R107" n="0222a12"/>想。於後夜時。速從臥起。或經行。或坐禪。律云。敷時
<lb ed="X" n="0726c04"/><lb ed="R107" n="0222a13"/>應右敷。頭向衣架。不得以脚向二師長老。不得初
<lb ed="X" n="0726c05"/><lb ed="R107" n="0222a14"/>夜便唱言虗極而臥。當正思惟業。至中夜乃臥。若
<lb ed="X" n="0726c06"/><lb ed="R107" n="0222a15"/>仰向者。是阿修羅臥。覆地者。是餓鬼臥。左脇者。是
<lb ed="X" n="0726c07"/><lb ed="R107" n="0222a16"/>貪欲人臥。比丘應如師子獸王。順身右脇著下。累
<lb ed="X" n="0726c08"/><lb ed="R107" n="0222a17"/>足合口。舌拄上齶。枕右手。舒左手順身上。不捨念
<lb ed="X" n="0726c09"/><lb ed="R107" n="0222a18"/>慧。思惟起想。至後夜。當起。正坐思惟<anchor xml:id="nkr_note_add_0726c0901" n="0726c0901"/><anchor xml:id="beg0726c0901" n="0726c0901"/>己<anchor xml:id="end0726c0901"/>業。失慧長
<lb ed="X" n="0726c10"/><lb ed="R107" n="0222b01"/>愚冥者。發覺淨心經云。樂睡眠者。多有懶惰。身體
<lb ed="X" n="0726c11"/><lb ed="R107" n="0222b02"/>沉重。威德薄少。飮食不消。體生瘡皰。增長癡網。智
<lb ed="X" n="0726c12"/><lb ed="R107" n="0222b03"/>慧羸弱。當趣黑暗。稟質愚癡。多諸煩惱。善法不生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726c13"/><lb ed="R107" n="0222b04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0726c1301"><l>大小便將來</l><l>不得留忍耐</l><l>依時卽當行</l>
<lb ed="X" n="0726c14"/><lb ed="R107" n="0222b05"/><l>先具淨水土</l><l>脫換淨衣履</l><l>低頭直視去</l>
<lb ed="X" n="0726c15"/><lb ed="R107" n="0222b06"/><l>至廁須彈指</l><l>覺彼內人知</l><l>登上徐抽衣</l>
<lb ed="X" n="0726c16"/><lb ed="R107" n="0222b07"/><l>勿觸傍墮地</l><l>蹲<anchor xml:id="nkr_note_add_0726c1601" n="0726c1601"/><anchor xml:id="beg0726c1601" n="0726c1601"/>已<anchor xml:id="end0726c1601"/>復彈指</l><l>警諸非人類</l>
<lb ed="X" n="0726c17"/><lb ed="R107" n="0222b08"/><l>不應低頭視</l><l>努力而作聲</l><l>乃至洟唾壁</l>
<lb ed="X" n="0726c18"/><lb ed="R107" n="0222b09"/><l>持草以畫字</l><l>便訖籌物拭</l><l>方以水土洗</l>
<lb ed="X" n="0726c19"/><lb ed="R107" n="0222b10"/><l>洗時用左手</l><l>無名指揩觸</l><l>未淨盥手來</l>
<lb ed="X" n="0726c20"/><lb ed="R107" n="0222b11"/><l>愼無執捉物</l><l>牽衣提洗器</l><l>悉用其右手</l>
<lb ed="X" n="0726c21"/><lb ed="R107" n="0222b12"/><l>或<g ref="#CB01926">灰</g>或黃土</l><l>浣手二七度</l><l>左手先洗七</l>
<lb ed="X" n="0726c22"/><lb ed="R107" n="0222b13"/><l>後七兩手浣</l><l>如上所作爲</l><l>各念呪七徧</l>
<lb ed="X" n="0726c23"/><lb ed="R107" n="0222b14"/><l>歸房三潄口</l><l>便利事乃訖</l><l>此等淸淨行</l>
<lb ed="X" n="0726c24"/><lb ed="R107" n="0222b15"/><l>皆是佛親說</l><l>無得生輕誹</l><l>自招其苦報</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0727a" n="0727a"/>
<lb ed="X" n="0727a01"/><lb ed="R107" n="0222b16"/><l>旣以信出家</l><l>常須順正敎</l><l>謹心而奉行</l>
<lb ed="X" n="0727a02"/><lb ed="R107" n="0222b17"/><l>自獲勝功德</l><l>淨潔修行道</l><l>諸天咸敬仰</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0727a03"/><lb ed="R107" n="0222b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0727a0301">此頌便利事。言用<g ref="#CB01926">灰</g>土。不用餘物者。爲防傷生。如
<lb ed="X" n="0727a04"/><lb ed="R107" n="0223a01"/>皂夾茶麩。卽傷諸蟲故也。各念呪七遍者。謂登廁
<lb ed="X" n="0727a05"/><lb ed="R107" n="0223a02"/>時。洗淨時。去穢時。洗手時。如是洗淨之法。備載大
<lb ed="X" n="0727a06"/><lb ed="R107" n="0223a03"/>律。凡爲師者。自當敎授。此不繁錄。佛吿諸苾蒭。汝
<lb ed="X" n="0727a07"/><lb ed="R107" n="0223a04"/>等當知。此是常行。恒須在意。如是洗淨。有大利益。
<lb ed="X" n="0727a08"/><lb ed="R107" n="0223a05"/>令身淸潔。諸天敬奉。是故汝等。從今<anchor xml:id="nkr_note_add_0727a0801" n="0727a0801"/><anchor xml:id="beg0727a0801" n="0727a0801"/>已<anchor xml:id="end0727a0801"/>去。若苾芻。
<lb ed="X" n="0727a09"/><lb ed="R107" n="0223a06"/>苾芻尼。學戒女。求寂男。求寂女。近事男。近事女。歸
<lb ed="X" n="0727a10"/><lb ed="R107" n="0223a07"/>依於我。以我爲師者。咸應洗淨。若不如法洗淨者。
<lb ed="X" n="0727a11"/><lb ed="R107" n="0223a08"/>不應繞塔行道。不合禮佛讀經。自不禮他。亦不受
<lb ed="X" n="0727a12"/><lb ed="R107" n="0223a09"/>禮。不應噉食。不坐僧牀。亦不入衆。由身不淨。不如
<lb ed="X" n="0727a13"/><lb ed="R107" n="0223a10"/>法故。能令諸天見不生喜。所持呪法。皆無效驗。若
<lb ed="X" n="0727a14"/><lb ed="R107" n="0223a11"/>作齋供。書經造像。得福寡薄。汝等皆依我言敎。無
<lb ed="X" n="0727a15"/><lb ed="R107" n="0223a12"/>得自欺。作不淨法。懈怠放逸。爲下品行。當墮惡道。
<lb ed="X" n="0727a16"/><lb ed="R107" n="0223a13"/>云云。今時或有洗者。全不依法。反招穢汚。得罪彌
<lb ed="X" n="0727a17"/><lb ed="R107" n="0223a14"/>重。其爲師者。不可不愼以敎弟子。若自慢法。而欲
<lb ed="X" n="0727a18"/><lb ed="R107" n="0223a15"/>使弟子恭順。無有是處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0727a19"/><lb ed="R107" n="0223a16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0727a1901"><l>修道不求榮</l><l>知足行分衛</l><l>自折我慢幢</l>
<lb ed="X" n="0727a20"/><lb ed="R107" n="0223a17"/><l>福利彼檀越</l><l>不望施得美</l><l>與麤亦不嫌</l>
<lb ed="X" n="0727a21"/><lb ed="R107" n="0223a18"/><l>趣得支身命</l><l>行道長法軀</l><l>設被他毀辱</l>
<lb ed="X" n="0727a22"/><lb ed="R107" n="0223b01"/><l>歡喜而忍受</l><l>愼勿以瞋對</l><l>彼此兩自損</l>
<lb ed="X" n="0727a23"/><lb ed="R107" n="0223b02"/><l>唯加於善願</l><l>令彼後信長</l><l>若得好飮食</l>
<lb ed="X" n="0727a24"/><lb ed="R107" n="0223b03"/><l>當持奉上師</l><l>師若不取時</l><l>乃可自飡食</l>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0727b" n="0727b"/>
<lb ed="X" n="0727b01"/><lb ed="R107" n="0223b04"/><l>噉嚼勿語話</l><l>有喚咽<anchor xml:id="nkr_note_add_0727b0101" n="0727b0101"/><anchor xml:id="beg0727b0101" n="0727b0101"/>已<anchor xml:id="end0727b0101"/>應</l><l>食託說伽陀</l>
<lb ed="X" n="0727b02"/><lb ed="R107" n="0223b05"/><l>以報施者恩</l><l>沙彌年幼稚</l><l>不應獨行乞</l>
<lb ed="X" n="0727b03"/><lb ed="R107" n="0223b06"/><l>師僧無餘濟</l><l>乞時當隨師</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0727b04"/><lb ed="R107" n="0223b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0727b0401">此頌自護護他之儀。出家本爲自折憍慢。令施得
<lb ed="X" n="0727b05"/><lb ed="R107" n="0223b08"/>福。故行分衛。少欲知足。食取支命。故不求美。修行
<lb ed="X" n="0727b06"/><lb ed="R107" n="0223b09"/>道業。以長法身。故不嫌麤。原欲福利於彼。故被辱
<lb ed="X" n="0727b07"/><lb ed="R107" n="0223b10"/>不瞋。猶加善願。令入菩提。若以瞋對。永失彼信。自
<lb ed="X" n="0727b08"/><lb ed="R107" n="0223b11"/>違息慈之行。則兩皆俱損矣。增一經云。佛吿諸比
<lb ed="X" n="0727b09"/><lb ed="R107" n="0223b12"/>丘。施主能施四事。能成戒定慧。多所饒益。故諸比
<lb ed="X" n="0727b10"/><lb ed="R107" n="0223b13"/>丘。應當恭敬慈心于檀越。小恩尙不忘。何況大者。
<lb ed="X" n="0727b11"/><lb ed="R107" n="0223b14"/>應三業精進。使彼施主福不唐捐。終獲大果。名稱
<lb ed="X" n="0727b12"/><lb ed="R107" n="0223b15"/>流布。亦如迷者得指路。怖者與無畏。乏者與糧。盲
<lb ed="X" n="0727b13"/><lb ed="R107" n="0223b16"/>者得眼等。食訖說伽陀者。卽是施頌。或誦飯食<anchor xml:id="nkr_note_add_0727b1301" n="0727b1301"/><anchor xml:id="beg0727b1301" n="0727b1301"/>已<anchor xml:id="end0727b1301"/>
<lb ed="X" n="0727b14"/><lb ed="R107" n="0223b17"/>訖頌。及所謂布施者頌。準如律敎。出家五衆。每于
<lb ed="X" n="0727b15"/><lb ed="R107" n="0223b18"/>食了之時。皆須誦一兩伽陀。報施者恩。隨于靜處。
<lb ed="X" n="0727b16"/><lb ed="R107" n="0224a01"/>或坐或立。或可經行。先誦小經。一紙半紙。次誦伽
<lb ed="X" n="0727b17"/><lb ed="R107" n="0224a02"/>陀。諸以寺舍房宇布施衆僧。造寺之主。及護寺天
<lb ed="X" n="0727b18"/><lb ed="R107" n="0224a03"/>神。國主百僚。師僧父母。因緣眷屬。及一切衆生。若
<lb ed="X" n="0727b19"/><lb ed="R107" n="0224a04"/>先亡者。願生西方。見阿彌陀佛。或生兜率。見慈氏
<lb ed="X" n="0727b20"/><lb ed="R107" n="0224a05"/>如來。脫屣塵勞。悟無生忍。其現存者。願無病長壽。
<lb ed="X" n="0727b21"/><lb ed="R107" n="0224a06"/>福智莊嚴。願我自身。無諸障惱。常持淨戒。不犯尸
<lb ed="X" n="0727b22"/><lb ed="R107" n="0224a07"/>羅。于小罪中。心生大懼。于所犯罪。盡皆發露。盡未
<lb ed="X" n="0727b23"/><lb ed="R107" n="0224a08"/>來際。不失信心。逢善知識。願生中國。離於<anchor xml:id="nkr_note_orig_0727001" n="0727001"/>人難。常
<lb ed="X" n="0727b24"/><lb ed="R107" n="0224a09"/>存正見。至求解脫。恒與衆生。作不請之友。或生西
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0727c" n="0727c"/>
<lb ed="X" n="0727c01"/><lb ed="R107" n="0224a10"/>方。得蒙記莂。卽以此福。並施一切。同出有流。證無
<lb ed="X" n="0727c02"/><lb ed="R107" n="0224a11"/>上果。若於每日不作此念誦發願者。是懈怠人。不
<lb ed="X" n="0727c03"/><lb ed="R107" n="0224a12"/>消信施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0727c04"/><lb ed="R107" n="0224a13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0727c0401"><l>二師如父母</l><l>應以法利育</l><l>求寂念師德</l>
<lb ed="X" n="0727c05"/><lb ed="R107" n="0224a14"/><l>過於父母恩</l><l>生長我戒身</l><l>養吾智慧命</l>
<lb ed="X" n="0727c06"/><lb ed="R107" n="0224a15"/><l>非師之功力</l><l>其誰而能之</l><l>是故須勤事</l>
<lb ed="X" n="0727c07"/><lb ed="R107" n="0224a16"/><l>尊重如世尊</l><l>師名及字號</l><l>不應輕稱擧</l>
<lb ed="X" n="0727c08"/><lb ed="R107" n="0224a17"/><l>若他詢問時</l><l>云我因事至</l><l>乃說師之名</l>
<lb ed="X" n="0727c09"/><lb ed="R107" n="0224a18"/><l>師名爲某甲</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0727c10"/><lb ed="R107" n="0224b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0727c1001">此頌明知恩重德也。然世間之恩大者。無過父母。
<lb ed="X" n="0727c11"/><lb ed="R107" n="0224b02"/>出世之恩大者。無過師長。故師有生戒身之恩。養
<lb ed="X" n="0727c12"/><lb ed="R107" n="0224b03"/>慧命之德。妙因由斯而成。法身因之而立。比於世
<lb ed="X" n="0727c13"/><lb ed="R107" n="0224b04"/>間恩。功莫大焉。或師有所未聞之法。應以自所聞
<lb ed="X" n="0727c14"/><lb ed="R107" n="0224b05"/>者。而爲說之。幷以四事供養。故云應以法利育。法
<lb ed="X" n="0727c15"/><lb ed="R107" n="0224b06"/>雖佛說。非人莫弘。能弘道者。師也。故云尊重如世
<lb ed="X" n="0727c16"/><lb ed="R107" n="0224b07"/>尊。大論云。菩薩因師得菩提。云何不敬師。若不敬
<lb ed="X" n="0727c17"/><lb ed="R107" n="0224b08"/>師。則失大利。如井無繩。水無由得。若依善師。三學
<lb ed="X" n="0727c18"/><lb ed="R107" n="0224b09"/>增長。如樹大根。枝葉增長。是故佛說敬師如佛。若
<lb ed="X" n="0727c19"/><lb ed="R107" n="0224b10"/>見師過。或實不實。其心自壞。失法勝利。善師無過。
<lb ed="X" n="0727c20"/><lb ed="R107" n="0224b11"/>設有過者。不預於我。我從師求般若。故常須尊重。
<lb ed="X" n="0727c21"/><lb ed="R107" n="0224b12"/>如律所敎。弟子以四心看事和尙。一親愛師。二敬
<lb ed="X" n="0727c22"/><lb ed="R107" n="0224b13"/>順師。三畏難師。四尊重侍養承接。如臣子之事君
<lb ed="X" n="0727c23"/><lb ed="R107" n="0224b14"/>父。如是展轉相敬尊重瞻視。能令正法久住。若人
<lb ed="X" n="0727c24"/><lb ed="R107" n="0224b15"/>問師名。應言我今因問至。乃敢說師名。師名上某
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0728a" n="0728a"/>
<lb ed="X" n="0728a01"/><lb ed="R107" n="0224b16"/>字。下某字。若問字號。當直云某甲和尙。故云不得
<lb ed="X" n="0728a02"/><lb ed="R107" n="0224b17"/>輕稱擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0728a03"/><lb ed="R107" n="0224b18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0728a0301"><l>二師年戒臘</l><l>及與本生處</l><l>國土州縣名</l>
<lb ed="X" n="0728a04"/><lb ed="R107" n="0225a01"/><l>一切咸應識</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0728a05"/><lb ed="R107" n="0225a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0728a0501">此頌二師年臘生處。二師者。和尙。阿闍黎也。外國
<lb ed="X" n="0728a06"/><lb ed="R107" n="0225a03"/>稱和尙。此翻爲力生。謂由師力。生長法身。出功德
<lb ed="X" n="0728a07"/><lb ed="R107" n="0225a04"/>財。養智慧命也。若梵音。應云鄔波<g ref="#CB00501">䭾</g>耶。此言親敎
<lb ed="X" n="0728a08"/><lb ed="R107" n="0225a05"/>師。謂親從師受敎出世法也。阿闍黎。梵音正云。阿
<lb ed="X" n="0728a09"/><lb ed="R107" n="0225a06"/>遮利耶。此言軌範師。謂能敎弟子法則也。年謂生
<lb ed="X" n="0728a10"/><lb ed="R107" n="0225a07"/>年。歲月日時也。戒臘謂出家受戒年月日也。本生
<lb ed="X" n="0728a11"/><lb ed="R107" n="0225a08"/>處者。謂生於某國某州某縣也。如是師年戒臘生
<lb ed="X" n="0728a12"/><lb ed="R107" n="0225a09"/>處。一切皆須知之。故云咸應識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0728a13"/><lb ed="R107" n="0225a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0728a1301"><l>自所受戒年</l><l>月日幷時影</l><l>一一皆須記</l>
<lb ed="X" n="0728a14"/><lb ed="R107" n="0225a11"/><l>勿使失次第</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0728a15"/><lb ed="R107" n="0225a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0728a1501">此頌自得戒年月日時也。時謂此方支干。以一晝
<lb ed="X" n="0728a16"/><lb ed="R107" n="0225a13"/>夜。分爲十二時。時分八刻。影謂佛法中立表量影。
<lb ed="X" n="0728a17"/><lb ed="R107" n="0225a14"/>以四指之杖。豎於日中。午前則影倒西。午後則影
<lb ed="X" n="0728a18"/><lb ed="R107" n="0225a15"/>倒東。影滿四指。名一人影。餘一指半指。並須記識。
<lb ed="X" n="0728a19"/><lb ed="R107" n="0225a16"/>若滿八指。名二人影。猶須分其午前午後。佛法俗
<lb ed="X" n="0728a20"/><lb ed="R107" n="0225a17"/>法。悉任記之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0728a21"/><lb ed="R107" n="0225a18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX60p0728a2101"><l>如是依敎持</l><l>自利而利彼</l><l>正法日增長</l>
<lb ed="X" n="0728a22"/><lb ed="R107" n="0225b01"/><l>是爲眞佛子</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0728a23"/><lb ed="R107" n="0225b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0728a2301">此頌總結十戒儀軌等法。如是依敎持者。謂從初
<lb ed="X" n="0728a24"/><lb ed="R107" n="0225b03"/>不殺。至後勿使失次第。咸須依敎奉持。由信重奉
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0728b" n="0728b"/>
<lb ed="X" n="0728b01"/><lb ed="R107" n="0225b04"/>持故。則正法常存。自利利他故。是爲眞佛弟子也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0728b02"/><lb ed="R107" n="0225b05"/>
<lb ed="X" n="0728b03"/><lb ed="R107" n="0225b06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>沙彌學戒儀軌頌註<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0728b04"/>
<lb ed="X" n="0728b05"/>
<lb ed="X" n="0728b06"/>
<lb ed="X" n="0728b07"/><lb ed="R107" n="0225b08"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">附錄</cb:mulu><head>○附錄</head>
<table cols="1">
<lb ed="X" n="0728b08"/><lb ed="R107" n="0225b09"/><row><cell>沙彌　　係　　　　　　　　　府　　縣</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b09"/><lb ed="R107" n="0225b10"/><row><cell>人　　　　年　　　月　　　日　　時生</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b10"/><lb ed="R107" n="0225b11"/><row><cell>　　　　　年　　　月　　　日　時出家</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b11"/><lb ed="R107" n="0225b12"/><row><cell>剃染受沙彌戒</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b12"/><lb ed="R107" n="0225b13"/><row><cell>和尙諱　　號　　　係</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b13"/><lb ed="R107" n="0225b14"/><row><cell>府　　縣族姓子　　　　　　　　　　年</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b14"/><lb ed="R107" n="0225b15"/><row><cell>月　　日　　時生　　　　　　　年出家</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b15"/><lb ed="R107" n="0225b16"/><row><cell>爲沙彌　　　年　　月　　日　　　時受</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b16"/><lb ed="R107" n="0225b17"/><row><cell>具足戒</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b17"/><lb ed="R107" n="0225b18"/><row><cell>阿闍棃諱　　　號　　　　　係</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b18"/><lb ed="R107" n="0226a01"/><row><cell>　府　　　　縣族姓子　　　　　　　年</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b19"/><lb ed="R107" n="0226a02"/><row><cell>　月　　日　　時生　　　　　　　年出</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b20"/><lb ed="R107" n="0226a03"/><row><cell>家爲沙彌　　　年　　月　　日　　　時</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b21"/><lb ed="R107" n="0226a04"/><row><cell>受具足戒</cell></row>
<lb ed="X" n="0728b22"/><lb ed="R107" n="0226a05"/><row><cell>同師稟得戒賢者</cell></row></table></cb:div>
<lb ed="X" n="0728b23"/>
<lb ed="X" n="0728b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0728c" n="0728c"/>
<lb ed="X" n="0728c01"/><lb ed="R107" n="0226a07"/><cb:div type="w"><head>○沙彌學戒儀軌頌音釋</head>
<lb ed="X" n="0728c02"/><lb ed="R107" n="0226a08"/><cb:div type="note"><entry><form>羅睺羅</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c0204" cb:place="inline">此云覆障。亦云執日。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c03"/><lb ed="R107" n="0226a09"/><entry><form>縵衣</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c0303" cb:place="inline">縵者。總爲一幅。並無壇隔割截之相。凡受十
<lb ed="X" n="0728c04"/><lb ed="R107" n="0226a10"/>戒者。皆著此衣。今以法末人訛。不解沙門所宜之
<lb ed="X" n="0728c05"/><lb ed="R107" n="0226a11"/>服。至令沙彌披著此比丘五條七條之衣。故百一
<lb ed="X" n="0728c06"/><lb ed="R107" n="0226a12"/>羯磨云。求寂之徒。縵條是服。而有輒披五條。深爲
<lb ed="X" n="0728c07"/><lb ed="R107" n="0226a13"/>罪濫。神州之地。久扇斯風。此成非法。勿令披著也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c08"/><lb ed="R107" n="0226a14"/><entry><form>翻</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c0802" cb:place="inline">翻者。謂翻譯彼西國之言。而爲此方東華之語。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c09"/><lb ed="R107" n="0226a15"/><entry><form>六和敬</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c0904" cb:place="inline">戒和同修。見和同解。利和同均。身和同住
<lb ed="X" n="0728c10"/><lb ed="R107" n="0226a16"/>口和無諍。意和同悅。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c11"/><lb ed="R107" n="0226a17"/><entry><form>四大</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c1103" cb:place="inline">一切衆生。具此四大。一地。二水。三火。四風。堅
<lb ed="X" n="0728c12"/><lb ed="R107" n="0226a18"/>屬。地濕屬水。煖屬火。動屬風也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c13"/><lb ed="R107" n="0226b01"/><entry><form>六情根</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c1304" cb:place="inline">眼。耳。鼻。舌。身。意。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c14"/><lb ed="R107" n="0226b02"/><entry><form>三德</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c1403" cb:place="inline">法身。般若。解脫。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c15"/><lb ed="R107" n="0226b03"/><entry><form>四辯才</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c1504" cb:place="inline">捷疾辯。廣大辯。甚深辯。無盡辯。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c16"/><lb ed="R107" n="0226b04"/><entry><form>念慧</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c1603" cb:place="inline">身。受。心。法。四念處也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c17"/><lb ed="R107" n="0226b05"/><entry><form>除蓋</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c1703" cb:place="inline">貪欲蓋。瞋恚蓋。睡眠蓋。掉蓋。疑蓋。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c18"/><lb ed="R107" n="0226b06"/><entry><form>五根力</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c1804" cb:place="inline">一信。二精進。三念。四定。五慧。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c19"/><lb ed="R107" n="0226b07"/><entry><form>如意足</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c1904" cb:place="inline">一欲。二精進。三心。四思惟。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c20"/><lb ed="R107" n="0226b08"/><entry><form>六通</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c2003" cb:place="inline">天眼。天耳。他心。宿命。神足。漏盡。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c21"/><lb ed="R107" n="0226b09"/><entry><form>七覺意</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c2104" cb:place="inline">一擇法。二精進。三喜。四除。五捨。六定。七念。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c22"/><lb ed="R107" n="0226b10"/><entry><form>八王道</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c2204" cb:place="inline">一正見。二正思惟。三正語。四正業。五正命。
<lb ed="X" n="0728c23"/><lb ed="R107" n="0226b11"/>六正精進。七正念。八正定。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0728c24"/><lb ed="R107" n="0226b12"/><entry><form>三界</form><cb:def><p xml:id="pX60p0728c2403" cb:place="inline">欲界。色界。無色界。</p></cb:def></entry>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0729a" n="0729a"/>
<lb ed="X" n="0729a01"/><lb ed="R107" n="0226b13"/><entry><form>九種禪</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a0104" cb:place="inline">一自性禪。二一切禪。三難禪。四一切門禪。
<lb ed="X" n="0729a02"/><lb ed="R107" n="0226b14"/>五善人禪。六一切行禪。七除煩惱禪。八此世他世
<lb ed="X" n="0729a03"/><lb ed="R107" n="0226b15"/>樂禪。九淸淨淨禪。此九禪。菩薩乃得之。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a04"/><lb ed="R107" n="0226b16"/><entry><form>十力智</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a0404" cb:place="inline">一是處非處智。二業智。三定智。四根智。五
<lb ed="X" n="0729a05"/><lb ed="R107" n="0226b17"/>欲智。六性智。七至處道智。八宿命智。九天眼智。十
<lb ed="X" n="0729a06"/><lb ed="R107" n="0226b18"/>漏盡智。此十智。唯佛乃具也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a07"/><lb ed="R107" n="0227a01"/><entry><form>三惡道</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a0704" cb:place="inline">地獄。餓鬼。畜生。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a08"/><lb ed="R107" n="0227a02"/><entry><form>堰瀆</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a0803" cb:place="inline">上音燕。以物壅水也。下音讀。江河淮濟也。又
<lb ed="X" n="0729a09"/><lb ed="R107" n="0227a03"/>溝也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a10"/><lb ed="R107" n="0227a04"/><entry><form>墾</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1002" cb:place="inline">音懇。開闢鋤墾。傷物也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a11"/><lb ed="R107" n="0227a05"/><entry><form>販</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1102" cb:place="inline">翻字去聲。賤買貴賣也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a12"/><lb ed="R107" n="0227a06"/><entry><form>狎</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1202" cb:place="inline">音洽。親近也。玩熟也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a13"/><lb ed="R107" n="0227a07"/><entry><form>貸</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1302" cb:place="inline">音泰。借也。施也。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>遺</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1309" cb:place="inline">音位。餽贈也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a14"/><lb ed="R107" n="0227a08"/><entry><form>盥潄</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1403" cb:place="inline">上音管。下獀字去聲。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>嚼</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1412" cb:place="inline">牆字入聲。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a15"/><lb ed="R107" n="0227a09"/><entry><form>澡豆</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1503" cb:place="inline">一切大小豆爲末。以澡除垢膩也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a16"/><lb ed="R107" n="0227a10"/><entry><form>抖擻</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1603" cb:place="inline">上音斗。下音叟。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a17"/><lb ed="R107" n="0227a11"/><entry><form>畔睇</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1703" cb:place="inline">此云禮敬。舊謂之和南。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a18"/><lb ed="R107" n="0227a12"/><entry><form>弆</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1802" cb:place="inline">音擧。藏也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a19"/><lb ed="R107" n="0227a13"/><entry><form>七七尋</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a1904" cb:place="inline">八尺爲一尋。沙彌不白師。得在界中四十
<lb ed="X" n="0729a20"/><lb ed="R107" n="0227a14"/>九尋內經行。不犯。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a21"/><lb ed="R107" n="0227a15"/><entry><form>搨</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a2102" cb:place="inline">音塔。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>噴嚏</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a2106" cb:place="inline">上<g ref="#CB17359">󴏏</g>字去聲。下音帝。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a22"/><lb ed="R107" n="0227a16"/><entry><form>洟唾</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a2203" cb:place="inline">上音剃。鼻液也。下拖字去聲。口液也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a23"/><lb ed="R107" n="0227a17"/><entry><form>謦</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a2302" cb:place="inline">卿字上聲。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>齅</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a2307" cb:place="inline">休字去聲。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蹲</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a2312" cb:place="inline">音存。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729a24"/><lb ed="R107" n="0227a18"/><entry><form>七遍</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729a2403" cb:place="inline">登廁。洗淨。去穢。淨手。各念呪七遍。其呪備在
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0729b" n="0729b"/>
<lb ed="X" n="0729b01"/><lb ed="R107" n="0227b01"/>諸經日誦。幷諸餘處。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729b02"/><lb ed="R107" n="0227b02"/><entry><form>分衛</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729b0203" cb:place="inline">卽乞食也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729b03"/><lb ed="R107" n="0227b03"/><entry><form>伽陁</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729b0303" cb:place="inline">梵語伽陁。此云頌。謂是佛所說頌。若讀誦時
<lb ed="X" n="0729b04"/><lb ed="R107" n="0227b04"/>有大威力。或至河池泉井處。洗浴飮水之時。或暫
<lb ed="X" n="0729b05"/><lb ed="R107" n="0227b05"/>於樹下偃息。取涼而去。或止客舍。或入神堂。及壇
<lb ed="X" n="0729b06"/><lb ed="R107" n="0227b06"/>場地。踐佛塔影。或時自影障蔽尊容。或大衆散時。
<lb ed="X" n="0729b07"/><lb ed="R107" n="0227b07"/>或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0729001" n="0729001"/>人城聚落。或禮拜尊儀。或每食罷時。或灑掃塔
<lb ed="X" n="0729b08"/><lb ed="R107" n="0227b08"/>寺等事。皆須口誦伽陁。奉行獲福。若故心違慢。咸
<lb ed="X" n="0729b09"/><lb ed="R107" n="0227b09"/>悉得罪。伽陁曰。</p>
<lb ed="X" n="0729b10"/><lb ed="R107" n="0227b10"/><lg type="regular" xml:id="lgX60p0729b1001"><l>世間五欲樂</l><l>或復諸天樂</l><l>若比愛盡樂</l>
<lb ed="X" n="0729b11"/><lb ed="R107" n="0227b11"/><l>千分不及一</l><l>由集能生苦</l><l>因苦復生集</l>
<lb ed="X" n="0729b12"/><lb ed="R107" n="0227b12"/><l>八聖道能超</l><l>至妙涅槃處</l><l>所爲布施者</l>
<lb ed="X" n="0729b13"/><lb ed="R107" n="0227b13"/><l>必獲其義利</l><l>若爲樂故施</l><l>後必得安樂</l></lg>
<lb ed="X" n="0729b14"/><lb ed="R107" n="0227b14"/><p xml:id="pX60p0729b1401">凡每食罷時。或誦飯食<anchor xml:id="nkr_note_add_0729b1401" n="0729b1401"/><anchor xml:id="beg0729b1401" n="0729b1401"/>已<anchor xml:id="end0729b1401"/>訖偈。及所爲布施者偈
<lb ed="X" n="0729b15"/><lb ed="R107" n="0227b15"/>俱得。準如律敎。若苾芻。苾芻尼。求寂男。求寂女。食
<lb ed="X" n="0729b16"/><lb ed="R107" n="0227b16"/>了之時。皆須誦持欹拿伽他<note place="inline">卽上偈頌</note>。隨於靜處。或坐
<lb ed="X" n="0729b17"/><lb ed="R107" n="0227b17"/>或立。或可經行。先誦小經一紙。半紙。次誦伽他。諸
<lb ed="X" n="0729b18"/><lb ed="R107" n="0227b18"/>以寺舍房宇布施衆僧。造寺之主。及護寺天神。國
<lb ed="X" n="0729b19"/><lb ed="R107" n="0228a01"/>主百僚。師僧父母。因緣眷屬。及一切衆生。若先亡
<lb ed="X" n="0729b20"/><lb ed="R107" n="0228a02"/>者。願生西方。見阿彌陀佛。或生<name role="" type="person">兜率天</name>。見慈氏如
<lb ed="X" n="0729b21"/><lb ed="R107" n="0228a03"/>來。脫屣塵勞。悟無生忍。其現存者。願無病長壽。福
<lb ed="X" n="0729b22"/><lb ed="R107" n="0228a04"/>智莊嚴。願我自身。無諸障惱。常持淨戒。不犯尸羅。
<lb ed="X" n="0729b23"/><lb ed="R107" n="0228a05"/>於小罪中。心生大懼。於所犯罪。悉皆發露。盡未來
<lb ed="X" n="0729b24"/><lb ed="R107" n="0228a06"/>際。不失信心。逢善知識。願生中國。離於八難。常存
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0729c" n="0729c"/>
<lb ed="X" n="0729c01"/><lb ed="R107" n="0228a07"/>正見。至求解脫。恒與衆生。作不請之友。卽以此福。
<lb ed="X" n="0729c02"/><lb ed="R107" n="0228a08"/>並施一切。同出有流。證無上果。若於每日。不作此
<lb ed="X" n="0729c03"/><lb ed="R107" n="0228a09"/>念誦發願者。是懈怠人。不銷信施。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0729c04"/><lb ed="R107" n="0228a10"/><cb:div type="w"><head>○音釋</head>
<lb ed="X" n="0729c05"/><lb ed="R107" n="0228a11"/><cb:div type="note"><entry><form>瞿曇</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c0503" cb:place="inline">華言純淑。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c06"/><lb ed="R107" n="0228a12"/><entry><form>刹帝利</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c0604" cb:place="inline">此是世界始成。最初之王也。故相承爲姓。
<lb ed="X" n="0729c07"/><lb ed="R107" n="0228a13"/>謂其尊貴自在有大勢力剛彊難伏也。義翻田主。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c08"/><lb ed="R107" n="0228a14"/><entry><form>三慧</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c0803" cb:place="inline">聞。思。修也。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>四德</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c0809" cb:place="inline">常。樂。我。淨。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c09"/><lb ed="R107" n="0228a15"/><entry><form>三障</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c0903" cb:place="inline">煩惱障。業障。報障也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c10"/><lb ed="R107" n="0228a16"/><entry><form>十二惡律儀</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c1006" cb:place="inline">屠兒。魁膾。養猪。捕魚。獵師。網鳥獸。捕
<lb ed="X" n="0729c11"/><lb ed="R107" n="0228a17"/>蛇鼠。販猪雞。呪龍。盜賊。捕賊。獄吏。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c12"/><lb ed="R107" n="0228a18"/><entry><form>同證擇滅</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c1205" cb:place="inline">擇謂揀擇。滅謂斷滅。以無漏智揀擇力。
<lb ed="X" n="0729c13"/><lb ed="R107" n="0228b01"/>斷諸煩惱。而顯涅槃眞理。名爲擇滅。佛弟子衆。同
<lb ed="X" n="0729c14"/><lb ed="R107" n="0228b02"/>證此理。故云同證擇滅也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c15"/><lb ed="R107" n="0228b03"/><entry><form>六根</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c1503" cb:place="inline">眼。耳。鼻。舌。身。意也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c16"/><lb ed="R107" n="0228b04"/><entry><form>六識</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c1603" cb:place="inline">眼識。耳識。鼻識。舌識。身識。意識。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c17"/><lb ed="R107" n="0228b05"/><entry><form>三輪</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c1703" cb:place="inline">不見自能施。不見人受施。不見所施之物。名
<lb ed="X" n="0729c18"/><lb ed="R107" n="0228b06"/>三輪體空也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c19"/><lb ed="R107" n="0228b07"/><entry><form>三途</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c1903" cb:place="inline">地獄。餓鬼。畜生。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c20"/><lb ed="R107" n="0228b08"/><entry><form>檀度</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c2003" cb:place="inline">檀是梵語。華言施。謂菩薩以布施度生。又人
<lb ed="X" n="0729c21"/><lb ed="R107" n="0228b09"/>慳貪。卽爲說布施之法而度之。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c22"/><lb ed="R107" n="0228b10"/><entry><form>二種資糧</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c2205" cb:place="inline">謂菩薩欲證佛果。必藉福智二法。以爲
<lb ed="X" n="0729c23"/><lb ed="R107" n="0228b11"/>資助也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0729c24"/><lb ed="R107" n="0228b12"/><entry><form>猥媟</form><cb:def><p xml:id="pX60p0729c2403" cb:place="inline">上音委。鄙也。下音屑。汚也。嬻也。</p></cb:def></entry>
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0730a" n="0730a"/>
<lb ed="X" n="0730a01"/><lb ed="R107" n="0228b13"/><entry><form>黃門</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a0103" cb:place="inline">謂無男根者。令主禁中之門。故曰黃門。律有
<lb ed="X" n="0730a02"/><lb ed="R107" n="0228b14"/>五種。皆曰黃門。謂生。犍。姤。變。半也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a03"/><lb ed="R107" n="0228b15"/><entry><form>二根</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a0303" cb:place="inline">謂一身具男女二根。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a04"/><lb ed="R107" n="0228b16"/><entry><form>無根</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a0403" cb:place="inline">謂無男女根也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a05"/><lb ed="R107" n="0228b17"/><entry><form>伊羅鉢羅</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a0505" cb:place="inline">華言極臭樹。謂此龍往昔在迦葉佛時
<lb ed="X" n="0730a06"/><lb ed="R107" n="0228b18"/>出家作比丘。損此臭樹葉。故墮龍中。頭生臭樹。受
<lb ed="X" n="0730a07"/><lb ed="R107" n="0229a01"/>大苦惱。因以爲名。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a08"/><lb ed="R107" n="0229a02"/><entry><form>四等</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a0803" cb:place="inline">慈悲喜捨。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a09"/><lb ed="R107" n="0229a03"/><entry><form>八音</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a0903" cb:place="inline">佛有八音。一極好。二柔軟。三和適。四尊慧。五
<lb ed="X" n="0730a10"/><lb ed="R107" n="0229a04"/>不女。六不悞。七深遠。八不竭。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a11"/><lb ed="R107" n="0229a05"/><entry><form>五陰</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a1103" cb:place="inline">謂色受想行識。能陰蔽衆生眞性也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a12"/><lb ed="R107" n="0229a06"/><entry><form>五欲</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a1203" cb:place="inline">色聲香味觸也。又財色名食睡也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a13"/><lb ed="R107" n="0229a07"/><entry><form>五道</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a1303" cb:place="inline">天。人。地獄。餓鬼。畜生。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a14"/><lb ed="R107" n="0229a08"/><entry><form>五停心</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a1404" cb:place="inline">修不淨觀停貪。慈悲觀停瞋。數息觀停散
<lb ed="X" n="0730a15"/><lb ed="R107" n="0229a09"/>亂。因緣觀停愚癡。念佛觀停惡業障。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a16"/><lb ed="R107" n="0229a10"/><entry><form>六衰</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a1603" cb:place="inline">眼耳鼻舌身意。爲色聲香味觸法所衰也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a17"/><lb ed="R107" n="0229a11"/><entry><form>五衆人</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a1704" cb:place="inline">比丘。比丘尼。式叉摩那。沙彌。沙彌尼。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a18"/><lb ed="R107" n="0229a12"/><entry><form>四趣</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a1803" cb:place="inline">修羅。地獄。餓鬼。畜生。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a19"/><lb ed="R107" n="0229a13"/><entry><form>薯蕷</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a1903" cb:place="inline">上音孺。下音預。山藥也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a20"/><lb ed="R107" n="0229a14"/><entry><form>屛</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a2002" cb:place="inline">卑郢切。音丙。除也。又蒲明切。音平。所以蔽也。亦
<lb ed="X" n="0730a21"/><lb ed="R107" n="0229a15"/>僻處也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a22"/><lb ed="R107" n="0229a16"/><entry><form>七寶</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a2203" cb:place="inline">金。銀。琉璃。頗梨。硨磲。瑪瑙。赤珍珠。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730a23"/><lb ed="R107" n="0229a17"/><entry><form>八不思議神通</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730a2307" cb:place="inline">一化作小身。二化作大身。三化作
<lb ed="X" n="0730a24"/><lb ed="R107" n="0229a18"/>輕身。四變化自在。五能作主。六能遠到。七能動地。
<pb ed="X" xml:id="X60.1133.0730b" n="0730b"/>
<lb ed="X" n="0730b01"/><lb ed="R107" n="0229b01"/>八隨所欲盡得。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b02"/><lb ed="R107" n="0229b02"/><entry><form>六欲天</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b0204" cb:place="inline">一四王天。二<name role="" type="person">忉利天</name>。三<name role="" type="person">夜摩天</name>。四<name role="" type="person">兜率天</name>。
<lb ed="X" n="0730b03"/><lb ed="R107" n="0229b03"/>五化樂天。六<name role="" type="person">他化自在天</name>。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b04"/><lb ed="R107" n="0229b04"/><entry><form>闢</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b0402" cb:place="inline">平字入聲。開也。啓也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b05"/><lb ed="R107" n="0229b05"/><entry><form>斵</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b0502" cb:place="inline">音捉。削也。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>耜</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b0507" cb:place="inline">詞字上聲。臿也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b06"/><lb ed="R107" n="0229b06"/><entry><form>耒</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b0602" cb:place="inline">磊字去聲。耕田曲木也。長六尺六寸。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b07"/><lb ed="R107" n="0229b07"/><entry><form>占相</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b0703" cb:place="inline">占。數也。黃帝占數而知陰陽五行也。相是相
<lb ed="X" n="0730b08"/><lb ed="R107" n="0229b08"/>法。觀察以知壽夭窮通也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b09"/><lb ed="R107" n="0229b09"/><entry><form>巫</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b0902" cb:place="inline">音無。祝也。男曰巫。女曰覡。祝神人也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b10"/><lb ed="R107" n="0229b10"/><entry><form>溺罐</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b1003" cb:place="inline">上堯字去聲。小便也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b11"/><lb ed="R107" n="0229b11"/><entry><form>曆數</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b1103" cb:place="inline">黃帝造曆。以明歲時氣節之數也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b12"/><lb ed="R107" n="0229b12"/><entry><form>評議</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b1203" cb:place="inline">上音平。平言品論也。下音異。謫也。定事之宜
<lb ed="X" n="0730b13"/><lb ed="R107" n="0229b13"/>也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b14"/><lb ed="R107" n="0229b14"/><entry><form>馳騁</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b1403" cb:place="inline">上音池。下稱字上聲。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b15"/><lb ed="R107" n="0229b15"/><entry><form>貸</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b1502" cb:place="inline">音泰。借也。施也。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>贈遺</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b1510" cb:place="inline">下音位。餽贈也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b16"/><lb ed="R107" n="0229b16"/><entry><form>唆</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b1602" cb:place="inline">音。梭。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>黠</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b1605" cb:place="inline">轄。結。二音。慧也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0730b17"/><lb ed="R107" n="0229b17"/><entry><form>五神通</form><cb:def><p xml:id="pX60p0730b1704" cb:place="inline">其六通中。除漏盡通。是也。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0711b0301" to="#end0711b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0712b2401" to="#end0712b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c0501" to="#end0712c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c1001" to="#end0712c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713a2401" to="#end0713a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713b0201" to="#end0713b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713b0202" to="#end0713b0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713c2201" to="#end0713c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714b1501" to="#end0714b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0715a0301" to="#end0715a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0715b1801" to="#end0715b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0715c1801" to="#end0715c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716a0501" to="#end0716a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716c0401" to="#end0716c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716c0701" to="#end0716c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0718b0301" to="#end0718b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0718b0401" to="#end0718b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720a1201" to="#end0720a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0722a1401" to="#end0722a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0722a1501" to="#end0722a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0722a1901" to="#end0722a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0722a2401" to="#end0722a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0723a2001" to="#end0723a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0723a2401" to="#end0723a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0723b0201" to="#end0723b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0723b0501" to="#end0723b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0723c1001" to="#end0723c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">商</lem><rdg wit="#wit.orig">啇</rdg></app>
<app from="#beg0724a1301" to="#end0724a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724a1601" to="#end0724a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724b0801" to="#end0724b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724b1701" to="#end0724b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724c0401" to="#end0724c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724c1601" to="#end0724c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0725a1501" to="#end0725a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0726a0501" to="#end0726a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0726c0901" to="#end0726c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0726c1601" to="#end0726c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0727a0801" to="#end0727a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0727b0101" to="#end0727b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0727b1301" to="#end0727b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0729b1401" to="#end0729b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0727001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0727001">人疑八</note>
<note n="0729001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0729001">人疑入</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0711b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711b0301">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0712b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713b0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b0202">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714b1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0715a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0715a0301">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0715b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0715b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0715c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0715c1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0718b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0718b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0718b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0718b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0720a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0722a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0722a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0722a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0722a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0722a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0722a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0722a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0722a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0723a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0723a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0723a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0723a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0723b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0723b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0723b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0723b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0723c1001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X60.0723c10.16" target="#nkr_note_add_0723c1001">商【CB】，啇【卍續】</note>
<note n="0724a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0725a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0725a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0726a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0726a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0726c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0726c0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0726c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0726c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0727a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0727a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0727b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0727b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0727b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0727b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0729b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0729b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>